۹ راهکار می‌شل بوربا برای آموزش همدلی به کودکان در عصر خودمحوری

در دنیای امروز که فیلتر‌ها واقعیت را پنهان می‌کنند و تصاویر تصحیح‌شده در شبکه‌های اجتماعی برای جذب لایک به اشتراک گذاشته می‌شوند، خودشیفتگی در فرهنگ ما رو به افزایش است.

خودشیفتگی و شبکه‌های اجتماعی

کودکان و نوجوانان به جای مکالمه تلفنی و گفت‌وگوی روبرو، از پیامک و ارتباط غیر‌مستقیم استفاده می‌کنند. این تغییر باعث افزایش خودبینی و کاهش همدلی در نسل‌های جوان شده است. می‌شل بوربا، نویسنده کتاب نه به سلفی، چرا بچه‌های همدل در همه چیز از جهان اطراف ما موفق‌اند، پاسخ مثبتی دارد.

تحقیقات بوربا نشان می‌دهد که در سه دهه گذشته همدلی در کودکان و نوجوانان چهل درصد کاهش یافته، در حالی که افکار، آرزو‌ها و رفتار‌های خودمحورانه به شدت افزایش یافته‌اند. او تأکید می‌کند که سندرم سلفی تنها مربوط به عکس‌گیری و شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه نشان‌دهنده تحولی در کل فرهنگ به سمت فردگرایی افراطی است.

این روند از حدود سال ۲۰۰۰ با ظهور تلویزیون‌های واقع‌نما آغاز شد و جامعه را رقابتی‌تر و خودمحور‌تر کرد. حتی ترانه‌های موسیقی از ما به من تغییر کرد و در کتاب‌ها نیز کلمه من بر ما غلبه دارد. کودکان قبلا آرزو می‌کردند که بزرگ کاری مفید انجام دهند، اما اکنون تنها می‌خواهند ثروتمند و مشهور شوند.

پادزهر این فرهنگ من-من-من، آموزش همدلی به کودکان است. یعنی توانایی جایگذاری خود در جای دیگران و درک احساسات آن‌ها از سنین پایین، و تقویت این مهارت تا زمانی که کودک بتواند مستقل قدم بزند.

۹ پیشن‌هادی بوربا برای آموزش همدلی به کودکان

۱) سواد عاطفی را ارتقا دهید

در عصر پیامک‌های کوتاه، کودکان حالت چهره و لحن صدا را نمی‌شناسند. بوربا پیشن‌هاد می‌کند زمان‌های جداگانه، منظم و برنامه‌ریزی‌شده برای درک احساسات خود و دیگران در نظر گرفته شود. بهتر است غذا را در جمع خانوادگی بخورید، تلفن‌های همراه را کنار بگذارید و روبرو صحبت کنید تا بتوانید چهره‌ها و صدا‌ها را ببینید و بشنوید.

۲) یک بیانیه مأموریت خانوادگی تدوین کنید

به کودکان بگویید خانواده ما طرفدار مهربانی و مسئولیت اجتماعی است. این جمله را روی تابلویی بنویسید و روی یخچال بگذارید تا هر روز دیده شود و در ذهن نهادینه گردد. والدین نیز باید بر اساس همین اصول عمل کنند.

۳) به دیگران دقت کنید

به کودکان یاد دهید در موقعیت‌های مختلف سوالات پرسشگرانه بپرسند. مثلا حس تو نسبت به دیگران چطور است؟ یا هنگام تنبیه، دلیل آن را توضیح دهید. در حال تماشای تلویزیون از آن‌ها درباره برنامه سوال کنید. به شخصیتی که دچار مشکل شده اشاره کنید و بپرسید او برای بهتر شدن به چه چیزی نیاز دارد؟ به اندازه کافی درباره مسائل گوناگون سوال کنید و با او همدلی کنید.

۴) کتاب‌های خوب بخوانید

بوربا از داستان‌های ادبی مانند تار شارلوت که سرشار از چالش‌های اخلاقی است، برای آموزش همدلی توصیه می‌کند. رمان اعجوبه نیز نمونه عالی دیگری است.

۵) فقط نفس بکشید

کودکان باید یاد بگیرند از طریق خودمدیریت احساسات، استرس را کنترل کنند. بوربا می‌گوید وقتی استرس پیش می‌آید، ما وارد حالت بقا شده و همدلی را تعطیل می‌کنیم. تنفس عمیق راهی برای رسیدن به حالت هوشیار‌تر است. به کودکان بگویید نفس‌های عمیق و آرام از دل بکشند. این تکنیک برای نوجوانان معجزه‌آسا است و به آرامششان کمک می‌کند.

۶) مهربانی را تمرین کنید

اگر حرکات مهربانانه تکرار شود، به عادت تبدیل می‌شود. بوربا از یک خانواده می‌داند که از کودکان می‌خواهد روزانه دو کار مهربانانه اتفاقی انجام دهند و در شام گزارش دهند. کار‌های ساده مانند لبخند زدن به کودک دیگر یا باز کردن در برای معلم. این کار ذهنیت دلسوزی در کودکان شکل می‌دهد. یک جعبه کارت‌های مهربانی بسازید و به کودکان بگویید روزانه دو کارت را انتخاب و اجرا کنند.

۷) حل تعارض را آموزش دهید

بوربا می‌گوید بازیکنان تیمی در زمان اختلاف با همکاری و حمایت متقابل مشکلات را حل می‌کنند، اما جامعه امروز بسیار رقابتی است. برای کودکان کوچک، بازی سنگ-کاغذ-قیچی روشی کهن و خوب برای آموزش همدلی و حل تعارض است. برای نوجوانان صبر کنند، به احساسات یکدیگر گوش دهند، به نوبت و بدون تحلیل حرف بزنند، گزینه‌های راه‌حل را محدود کرده، تصمیم بگیرند، دست بدهند و اجرا کنند.

۸) ریسک کنید

بر اساس مطالعه بوربا از سی برنده جایزه نوبل، کودکان با شهامت اخلاقی رهبران آینده‌اند. آن‌ها کودکانی‌اند که زورگویی یا رنج دیگران را تحمل نمی‌کنند، اگرچه ایستادگی دشوار است. سربازان نیروی دریایی چهار تکنیک برای عبور از چالش‌ها می‌آموزند که می‌توان به کودکان یاد داد ۱) با خود مثبت صحبت کنند و تکرار کنند که آرام هستند و کنترل دارند. ۲) مسائل را به بخش‌های کوچک تقسیم کنند و هر بار فقط پنج دقیقه آینده را در نظر بگیرند. ۳) تنفس عمیق برای دور کردن ترس. ۴) تجسم پیروزی به عنوان تمرین ذهنی.

۹) یک التحاس پرورش دهید

بوربا می‌گوید والدین باید به فرزندان زمان خدمت و جبران بدهند. این کار به همان اندازه مهم است که کودکان را تشویق کنیم خودشان باشند. از اخبار منفی و غمگین‌کننده دوری کنید و داستان‌های امیدبخش را قبل از خواب برای کودکان بخوانید تا شگفت‌زده و الهام‌گرفته شوند.