فرهنگ وهنر

نقد عملکرد مهران مدیری و شخصیت‌پردازی در سریال قهوه پدری

سریال قهوه پدری داستان خانواده‌ای است که با مشکلات مالی روبرو شده‌اند. پدر نقش سام فوق‌الاده کتابفروشی ورشکسته دارد که مغازه‌اش را فروخته و مادر نقش ژاله صامتی در سمت معاون بانک به سر می‌برد. آن‌ها برای راه‌اندازی یک قهوه‌خانه، از مردی به نام اون که مهران مدیری ایفای نقش می‌کند، چهار می‌لیارد تومان قرض می‌گیرند.

این اثر بیش‌تر از اینکه مخاطب را بخنداند، به تدریق به همدردی و درک درد و رنج اعضای خانواده می‌رسد. سریال کاملا ناکام نیست، اما جنبه طنز قابل‌توجه‌ی ندارد و تنها سرگرمی نسبی فراهم می‌کند.

تلاش مدیری برای خلق تیپ، عکس‌العمل و حرکات منحصر‌به‌فرد برای هر شخصیت، به روالی افراطی رسیده و مخاطب را با مجموعه‌ای از افراد شناخته‌شده و قابل‌پیش‌بینی که باید ویژگی خاصی داشته باشند، روبرو و سردرگم می‌کند.

شخصیت‌ها زیر تیک‌ها و می‌میک‌ها له می‌شوند

شخصیت‌های قالب‌بندی‌شده با لحن، لهجه و می‌میک صورت تصمیم به خنده‌انداختن دارند؛ الگویی که دوره‌اش در کمدی‌های همگانی سپری شده است. علاوه بر این، این روش گفتار و تیک‌ها در طول تمام سریال ادامه می‌یابد. جواد رضوانی لحنی را که پیش از این در سریال در حاشیه داشت، با تغییراتی مجدد انتخاب کرده و انتظار داشته که ناگ‌هانی و نامفهوم بودن کلام، مخاطب را بخنداند.

در واقع شما حتی بدون دیدن سریال می‌توانید رفتار‌ها و حتی دیالوگ‌های احتمالی شخصیت‌ها را پیش‌بینی کنید. تنها جملات تغییر می‌کنند، اما شخصیت‌ها همانند روال قبلی، با تیپ، ادا و بیانی مشابه اجرا می‌شوند. این روند ماجرا را تکراری و مخاطب را خسته می‌کند.

این روال احتمالا در سریال‌های قبلی مدیری نیز وجود داشته، اما هرگز به این حد آشکار نشده بود. بیتا سحرخیز با لحنی تصنعی و عصبی نقش زنی قوی را ایفا می‌کند که تماشاگر را اذیت می‌کند و از همه مهم‌تر، خود مهران مدیری با بازی مهران مدیری، گویی روح مخاطب را می‌مکد و آزار می‌دهد. در این سریال تیک‌ها و حرکات شخصیت‌ها، بسیار اغراق‌آمیز و زشت‌تر از خود شخصیت شده‌اند و در واقع شخصیت زیر بار این تیک‌ها و ادا‌ها له شده است. شخصیتی واقعی وجود ندارد؛ شما سریالی می‌بینید که تنها از تیک‌ها، می‌میک‌ها و گفتار‌های مصنوعی تشکیل شده است.

سوال مهمی درباره این سریال وجود دارد آیا واقعا یک آدم معمولی و قابل‌فهم در دنیای زندگی این افراد نباید وجود داشته باشد که ساده‌تر و مفهومی‌تر از این‌ها، مخاطب را بخنداند؟ احتمالا شخصیت‌پردازی برخی بازیگران همانند فرهاد اصلانی در سریال هیولا از همین تیپ شخصیت‌ها بود، اما در این سریال خبری از چنین شخصیت‌های عمیق و قابل‌درک نیست.