محمد هاشمی: امام خمینی سریال اوشین را دوست داشتند و شش تکه از سریال امام علی حذف شد

محمد هاشمی امام خمینی سریال اوشین را دوست داشتند و شش تکه از سریال امام علی حذف شد, در مصاحبهای با محمد هاشمی، مدیر اسبق صداوسیما، به چالشهای فرهنگی و هنری پس از انقلاب اسلامی در این سازمان پرداخته شده است. هاشمی در بخش اول گفتگو درباره آغاز دوره مدیریت خود سخن گفت و در بخش دوم به مسائلمانند تعامل با هنرمندان، محدودیتهای فرهنگی و فشارهای سیاسی اشاره کرد. چرا بسیاری از هنرمندان پس از انقلاب کنار رفتند؟

هاشمی توضیح میدهد که برخی هنرمندان به دلایل سیاسی یا اعتقادی از همکاری خودداری کردند. عدهای آینده نظام را نامطمئن میدیدند و برخی دیگر مسیر مستقیمی را ترجیح دادند.

جریانهای مذهبی، چپ و ملیگرا نیز بر تصمیم هنرمندان تأثیر داشتند. حساسیتها در حوزه موسیقی، عکس و دیالوگها وجود داشت؛ برای مثال سریال پاییز صحرا با وجود کیفیت بالا مورد انتقاد قرار گرفت، اما امام (ره) به طور جداگانه از آن تشکر کردند. مدیریت نیروی انسانی در شرایط جنگی هاشمی معتقد بود باید بهاندازه آنتن نیرو داشته باشند تا نیازی به استعانه از خارج نباشد.

در حوزه تهیهکنندگی، کارگردانی و دوبله تلاش میکردند نیروهای داخلی را تقویت کنند.ریها کمتر بود.

اتهام کنار گذاشتن هنرمندان قبل از انقلاب هاشمی این نظر را رد میکند که صداوسیما سیاستی برای کنار گذاشتن هنرمندان داشته است. او میگوید سیاست بر پایه نظر امام بر جذب هنرمندان استوار بود، اما تصمیم همیشه با آنها نبوده است. علی حاتمی مثلاً شرطی گذاشت که قابل قبول نبود، چون انقلاب را پایدار نمیدید.

به پایان برساند، هرچند توانایی ساخت دایی جان ناپلئون و ناخدا خورشید را داشت. هاشمی میگوید مشکل تقوایی در مدیریت پروژههای سنگین بود.

از صحنههای آثار او برای برنامههای ویژه مانند سالگرد امیرکبیر استفاده میکردند که امام (ره) به دقت آنها را بررسی میکردند. پخش فیلمهای توقیفی و حق پخش آثار خارجی صداوسیما برخی فیلمهای توقیفی را پخش میکرد، هرچند با وزارت ارشاد اختلاف نظر داشت. ملاک نهایی نظر امام (ره) بود.

در مورد سریالهای خارجی مانند پزشک دهکده و اوشین، حق پخش پرداخت میشد، اما اوشین دچار تغییرات گسترده شد تا شخصیت اصلی به عنوان زنی تلاشگر و مقاوم نمایان شود، نه تنها به صورت اصلی. ژاپنیها از میزان تغییرات شگفتزده شدند. امام (ره) و سریال اوشین امام خمینی (ره) در جریان تغییرات اوشین بودند و موافق بودند.

امامجمعه رشت در نماز جمعه مخالفت کرد، اما امام (ره) با بررسی ماجرا، سریال را آموزنده خواندند و دستور ادامه پخش دادند. ایشان این سریال را دوست داشتند. ماجرای برنامه زنده رادیویی و دختری که اوشین را الگو خواند در برنامه زندهای به مناسبت ولادت حضرت زهرا (س)، دختری اوشین را الگوی خود معرفی کرد و گفت حضرت زهرا (س) مربوط به هزار سال پیش است. این ماجرا پرحاشیه شد و به امام گزارش داده شد.

امام دستور دادند نوار به آقای میرعماد، رئیس دادگستری تهران، داده شود تا بررسی کند. شش نفر از دستاندرکاران احضار، بازجویی و به احکامی از انفصال از خدمت تا پنج سال زندان محکوم شدند. هاشمی در جلسه دولت بود که با خبر شد. بلافاصله با میرعماد تماس گرفت و مانع انتقال آنها به زندان شد. سپس به خدمت امام رفت، نامهای نوشت که تقصیر را بر عهده خود گرفت و هشدار داد اگر کارکنان مجازات شوند، جرئت کار کردن نخواهد داشت.

امام عفو کردند و دستور اجرا به آقای موسوی اردبیلی دادند. هاشمی شب را با آنها در زندان گذرانید، شام خوردند و فردا با حکم عفو آزاد شدند. حتی یک زندانی دیگر هم با کمک هاشمی دیهاش پرداخت و آزاد شد. تولید ۱۵۳۰ اپیزود سریال موفق هاشمی تأکید میکند در دوران مدیریت او ۱۵۳۰ اپیزود سریال ساخته شد که همه موفق بودند و ادعا میشود نه قبل و نه بعد از انقلاب تولیدی مشابه در صداوسیما رخ نداده است.

سه مقطع تاریخی برای سریالسازی در نظر گرفته شده بود صدر اسلام، دوران میانی (مانند سربداران) و تاریخ معاصر (مانند امیرکبیر). حذف شش تکه از سریال امام علی (ع) سریال امام علی (ع) برای شبهای رمضان ۱۳۷۲ برنامهریزی شده بود، اما در ۲۵ بهمن پیش از رمضان، تصمیم به توقف پخش گرفته شد. بعدها شش تکه از آن حذف و سپس پخش گردید. هاشمی علت دقیق را نمیداند و ارجاع میدهد به مسئولان آن زمان.

ورود چهرههای جدید و جنجال سریال اشک تمساح رضا عطاران و مهران مدیری در زمان مدیریت هاشمی وارد تلویزیون شدند. مدیران شبکهها با توجه به سیاستهای سازمان، افراد با توانایی را جذب میکردند. سریال اشک تمساح ۱۳ تکهای بود که ابتدا قبول شده، اما پس از پخش با اعتراضات گسترده روبرو شد. طوماری با ۱۵ هزار امضا در نماز جمعه جمع شد و روزنامه کیهان نیز علیه آن نوشت. در نهایت سریال کنار گذاشته شد.

موقف امام (ره) در برابر انتقادات آقای محمدی گیلانی آقای محمدی گیلانی، عضو فقهای شورای نگهبان، در سخنرانیای برخی برنامههای صداوسیما را مخالف نظر امام و احکام فقهی خواند. هاشمی فردای آن روز به خدمت امام رفت و پرسید آیا اجازه جواب دادن دارد.

امام فرمودند نه، بنویس، من جواب میدهم. و اضافه کردند من الان همه مسائل تحریرالوسیله خودم را هم قبول ندارم. امام در جواب نامه هاشمی، برنامههای صداوسیما را آموزنده خواندند و در مورد فیلمها، سریالها و برنامههای ورزشی تأکید کردند موارد خلاف شرع به ندرت دیده میشود.

احکام فقهی امام درباره گریم و پوشش در سریال امام علی (ع) امام دو نکته را گوشزد کردند اول، اجنبی نباید گریم کند (یعنی گریمور نامحرم برای هنرپیشه نامحرم جایز نیست). دوم، تماشاگر از روی شهوت نباید نگاه کند. امام به صحنهای در سریال امام علی (ع) اشاره کردند که در آن یک خانم با موهای باز و دکمههای باز لباس با یک آقا گفتگو میکرد. امام فرمودند اگر نامحرم باشند، مشکل دارد.

شورای سرپرستی دستور جمعآوری چهار تکه داد، اما امام با جملهای مسیر را باز کرد از خبرگان سوال شد و گفتند پخش سریال عیب شرعی ندارد. در تشکیل ممکن است خلاف شرع رخ دهد، اما پخش اشکالی ندارد. این نظر نهایی امام بود که ادامه پخش را جائز دانست. امام همیشه دیدگاههای خود را بیان میکردند، اما مدیریت رسانه را به مدیران واگذار کرده بودند. در مسائل شرعی، اگر لازم بود، خود اظهار نظر میکردند.

این نشان میدهد امام حتی در موضوعات رسانهای، دیدگاه اجتهادی و مدبرانه داشتند.