چرا عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی دو برابر پایه حقوق نیست

چرا عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی دو برابر پایه حقوق نیست؟ تحلیل چالشهای مالی و قانونی, با نزدیک شدن به ایام عید نوروز، بحثهای مربوط به مبلغ و زمان پرداخت عیدی میان شاغلین و بازنشستگان داغتر میشود.

اگرچه کارکنان دولت، نیروهای بخش خصوصی و مشمولان صندوق تأمین اجتماعی و بیمه کارگری هر کدام بر اساس مقررات خاص خود عیدی دریافت میکنند، اما بازنشستگان تأمین اجتماعی که در دوران اشتغال تحت قانون کار بودهاند، با فرمول محاسبه متفاوتی روبرو هستند که باعث نارضایتی شده است. تفاوت فرمول محاسبه عیدی کارگر شاغل در برابر بازنشسته بر اساس قانون کار، عیدی کارگران شاغل معادل دو برابر پایه حقوق دریافتی همان سال است.

اجتماعی، عیدی مستمریبگیران مشابه کارکنان دستگاههای دولتی و بازنشستگان دولت، معادل نیمه پایه حقوق محاسبه میشود.

این تفاوت فرمول، به ویژه برای ۷۰ درصد بازنشستگان تأمین اجتماعی که در رده حداقلبگیر قرار دارند و مستمری ماهانه کمتر از ۱۰ میلیون تومان دریافت میکنند، ضربه سنگینی است.

محدودیتهای مالی سازمان تأمین اجتماعی علاوه بر تفاوت قانونی، محدودیتهای بودجهای سازمان تأمین اجتماعی مانع اصلی افزایش عیدی است. علی دهقانکیا، رئیس هیات مدیره کانون کارگران بازنشسته تأمین اجتماعی تهران، بیان کرد که در سالهای اخیر مذاکراتی برای تساوی عیدی بازنشستگان با فرمول کارگران انجام شده، اما به نتیجه نرسیده است.

دهقانکیا افزود سازمان تأمین اجتماعی امروزه تقریبا تمام درآمدهای خود، از جمله حق بیمهها و سود شرکتهای تابعه، را برای پرداخت مستمری ماهانه بازنشستگان اختصاص میدهد. او با اشاره به بدهی ۱۳۰ هزار میلیارد تومانی سازمان به دولتهای سیزدهم و چهاردهم که تنها ۳۰ هزار میلیارد تومان از آن محقق شده، تصریح کرد که در شرایط فعلی حتی پرداخت عیدی در موعد نیز با چالش مواجه است.

بدهیهای سنگین و تاخیر در پرداخت رئیس کانون بازنشستگان کارگری تهران آمارهای نگرانکنندهای از وضعیت مالی سازمان ارائه داد تأمین اجتماعی نزدیک به ۶ هزار میلیارد دلار بابت بیمه تکمیلی به شرکت آتیه سازان بدهکار است و ۱۵۰۰ میلیارد تومان بابت بیمه عمر به شرکت بیمه ایران باید پرداخت کند.

در ماه پیش از انتشار این گزارش، سازمان ۶۲ هزار میلیارد تومان درآمد داشته، اما ۶۰ هزار میلیارد تومان آن صرف پرداخت مستمری شده و تنها ۲ هزار میلیارد تومان برای هزینههای درمان، حقوق کارکنان سازمان و بدهیهای مراکز درمانی باقی مانده است. این فشار مالی در سال ۱۴۰۲ باعث شد واریز عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی تا نیمه اسفندماه به تعویق بیفتد، در حالی که عیدی بازنشستگان دولتی در ۲۰ بهمن ماه پرداخت شده بود.

این تاخیر، خرید عید بسیاری از بازنشستگان را با مشکل مواجه کرد. نتیجهگیری افق حل چالشها با وجود مطالبات سالهای طولانی بازنشستگان تأمین اجتماعی برای پرداخت عیدی بر اساس قانون کار، ترکیب محدودیتهای قانونی (اختلاف قانون کار و قانون تأمین اجتماعی) و بحران مالی ساختاری سازمان، امکان تحقق این درخواست را در کوتاهمدت دشوار کرده است.

اگرچه کانونهای بازنشستگان تلاشهای خود را ادامه میدهند، اما حل بنیادین این مسئله نیازمند اصلاح قانون تأمین اجتماعی و تأمین منابع مالی پایدار برای سازمان است تا بتواند تعهدات خود نسبت به بازنشستگان را به موقع و کامل انجام دهد.