اقتصاد

اقتصاددان: محاسبه خط فقر ۲۰ می‌لیونی تهران بدون احتساب هزینه مسکن بی‌معناست؛ ۲۶ می‌لیون ایرانی در فقر قرار دارند

مهدی پازوکی، اقتصاددان و تحلیلگر امور اقتصادی، در گفت‌وگو با طلوع شرق به بررسی چالش‌های محاسبه خط فقر در ایران پرداخت و بر ضرورت در نظر گرفتن هزینه‌های مسکن در این محاسبات تأکید کرد.

محاسبه خط فقر بدون در نظر گرفتن حالت مسکن بی‌معناست

پازوکی گفت یک فقر مطلق وجود دارد و یک فقر نسبی. هر شخص برای زنده ماندن و بقا به مقدار مشخصی از کالری نیاز دارد که ۲۵۰۰ کالری است. متاسفانه نیمی از ایرانیان این مقدار کالری را دریافت نمی‌کنند. اقتصاددانان بر پایه قیمت اقتصادی این اقلام تشخیص می‌دهند کدام افراد در فقر مطلق قرار دارند. فقر نسبی اما به اختلاف حقوق و درآمد‌های اقشار اشاره دارد.

او درباره مسکن افزود این که یک شخص صاحب خانه باشد و نخواهد هر ماه مبلغی اجاره پرداخت کند از بار سختی روی دوش او کم خواهد کرد. شخصی که در تهران زندگی می‌کند و خانه دارد، نسبت به آن شخصی که خانه ندارد، حالت بهتری دارد. برای مثال اگر ماهانه ۱۵ می‌لیون تومان حق بازنشستگی بگیرد، ولی اجاره خانه ندهد، حداقل ۴۰ می‌لیون تومان جلو‌تر از شخصی است که ناچار به پرداخت اجاره بها است.

این اقتصاددان درباره ضریب جینی بیان کرد در سرزمین‌های اروپایی این ضریب بین ۲ دهم تا ۳ دهم است. در اروپا و آمریکا، ضریب جینی بر پایه درآمد خانوار حساب می‌شود. در ایران، چون ما فاقد اطلاعات درآمدی دقیق هستیم، بر پایه هزینه خانوار محاسبه می‌شود، در حالی که درآمد با هزینه متفاوت است.

پازوکی پرسید اکنون سوال این است که در مورد شهر تهران رقم ۲۰ می‌لیون تومان، مشروط بر صاحب خانه بودن محاسبه شده یا خیر. اگر صاحب خانه بودن ملاک باشد، احتمالا بتوان گفت این ۲۰ می‌لیون کفاف خورد و خوراک را با دقت به نرخ تورم می‌دهد. اگر غیر از این روش محاسبه شده است، بعد بی‌روادروایسی، همه کارمندان دولت زیر خط فقر قرار دارند.

نزدیک به ۲۶ می‌لیون ایرانی در نیاز‌های اساسی مانده‌اند

او ادامه داد حالت اقتصادی به شکلی است که حتی آن که مسکن دارد نمی‌تواند از بعد هزینه‌های زندگی بر بیاید، چه برسد به آن که مسکن ندارد. اصرار من بر این است که عدد ۲۰ می‌لیون بدون در نظر گرفتن هزینه‌های مسکن همانند شوخی است. فرا‌موش نکنیم که راجع به درآمد ما در کشور، آمار دقیق نداریم. همه جای دنیا تشکیل ناخالص ملی با این روش محاسبه می‌شود که مخارج، درآمد و قیمت افزوده را کنار هم قرار دهند، اما ما در قسمت درآمدی اطلاعات کافی نداریم.

پازوکی خاطرنشان کرد سرزمین ما دچار فقر مسکن، بد مسکنی و اتفاق‌هایی از جمله خانه‌های اشتراکی است. در بررسی ۲۰ می‌لیونی حتی اگر متوسط درآمد هم ملاک گرفته شده باشد، باز هم دقیق نیست و نمی‌شود گفت درست است.

این اقتصاددان با استناد به آمار‌های دولتی گفت ۲۶ می‌لیون ایرانی توان برآورده کردن نیاز‌های اساسی خود را ندارند. اخیرا مرکز پژوهش‌های مجلس اظهار کرده که اکنون نرخ فقر ما معادل ۳۰ درصد است. این به معنی آن است که نزدیک به ۲۶ می‌لیون نفر از ایرانیان توانایی برآورده کردن نیاز‌های اساسی خود را ندارند. در واقع، نرخ فقر شدید در ایران نزدیک به ۵ درصد است. این اعداد و ارقام به اختصاص در شهر تهران یک حالت خطرناک تشکیل می‌دهد و خط فقر ۲۰ می‌لیون تومانی برای خانواده ۳ نفری را نمی‌توان یک معیار قابل اتکا دانست.