>> افزایش نرخ سرطان در آینده ناشی از استفاده فراگیر سیتی اسکن؛ هشدار محققان > محققان هشدار

>> افزایش نرخ سرطان در آینده ناشی از استفاده فراگیر سیتی اسکن؛ هشدار محققان > محققان هشدار میدهند که افزایش چشمگیر تعداد اسکنهای توموگرافی کامپیوتری (سیتی اسکن) در سالهای اخیر، میتواند در دهههای آینده باعث بروز هزاران مورد سرطان شود. اگرچه این فناوری نقشی حیاتی در تشخیص و نجات جان دارد، اما دوزهای پرتو یونیزان ناشی از آن، ریسکی تئوری اما محاسبهپذیر برای عمومی ایجاد میکند.

آمارهای نگرانکننده در مورد فراگیری سیتی اسکن بر اساس یک مطالعه بینالمللی تحت رهبری پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا و منتشر شده در نشریه جاما إنترنال مدیسین (JAMA )، پیشبینی میشود که پرتوهای یونیزان ناشی از سیتی اسکنها در سطح پایین، میتواند به طور تئوری مسئول حدود ۵ درصد از کل سرطانهای جدید در ایالات متحده باشد.

تنها در سال ۲۰۲۳، حدود ۹۳ میلیون بار سیتی اسکن بر روی ۶۲ میلیون بیمار در بیمارستانها و مراکز اورژانس آمریکا انجام شده است. تحلیل دادهها نشان میدهد که این حجم عظیم از تصویربرداری، میتواند در آینده به نزدیک به ۱۰۳ هزار مورد سرطان جدید منجر شود.

نکته مهم این است که تعداد این معاینات از سال ۲۰۰۷ تا به امروز بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته و بخش قابلتوجهی از آنها طبق نظر کارشناسان، غیرضروری ارزیابی شده و تنها بیمار را در معرض تشعشع بیدلیل میکند.

موازنه بین منفعت و ریسک احتمالی دانشمندان تأکید دارند که در سطح فردی، احتمال ابتلا به سرطان ناشی از یک سیتی اسکن بسیار پایین و ناچیز است و بیماران هرگز نباید در مواقع لزومی از انجام این آزمایش ترسیدن یا خودداری کنند، زیرا مزایای تشخیصی و درمانی آن بیشمار است. با این حال، وقتی این ریسک بسیار کوچک در مقیاس جمعی و بر روی میلیونها نفر تجمع یابد، اثرات عمومی قابلتوجهی خواهد داشت.

محققان بیان کردهاند سیتی اسکن بیشتر نجاتدهنده است، اما گاهی ضررهای بالقوه آن نادیده گرفته میشود. حتی ریسک بسیار پایین سرطان، با توجه به حجم عظیم استفاده از سیتی اسکن، نرخ ابتلا را در آینده افزایش خواهد داد. ریشه علمی تخمینهای ریسک پرتوهای سطح پایین دلیل اصلی عدم قطعیت در این تخمینها، عدم وجود شواهد قطعی و مستقیم بر روی رابطه بین دوزهای پایین پرتو یونیزان (مشابه سیتی اسکن) و سرطان در انسان است.

دانشمندان قطعاً میدانند که دوزهای بالا سرطانزا هستند، اما برای دوزهای پایین، استدلالها بر پایه دادههای تاریخی استوار است. مهمترین مرجع علمی، مطالعات طولانیمدت بر روی بازماندگان بمب اتمی هیروشیما است. در گروهی ۲۵ هزار نفری که دوز تابش دریافت شده سه برابر دوز معمول سیتی اسکن بوده، افزایش خفیف اما معناداری در خطر سرطان مشاهده شده.

تعمیم این یافتهها به سیتی اسکن، همچنان مبحثه محققان است، زیرا باید ضررهای احتمالی در برابر مزایای حیاتی این فناوری ترازू شود. لزوم مدیریت هوشمندانه و تجویز موجه یافتههای این تحقیق نه به معنی منع سیتی اسکن، بلکه هشدار برای تدوین پروتکلهای سختگیرانهتر تجویز است.

کارشناسان معتقدند با حذف معاینات غیرضروری، بهینهسازی دوز پرتو و استفاده از روشهای جایگزین غیریونیزانی (مانند امآرآی یا السونوگرافی) در موارد مناسب، میتوان از هزاران مورد سرطان در آینده جلوگیری کرد، بدون اینکه از قدرت تشخیصی این ابزار حیاتی کاسته شود. >>