برندگان جایزه ایگ نوبل: از هیپوکامپ رانندگان تاکسی تا قورباغه معلق و تنفس از مقعد
النور مگوایر، عصب‌شناس دانشگاه کالج لندن، وقتی برای اولین بار نامزد دریافت جایزه ایگ نوبل شد، خوشحال نشد. او به دلیل پژوهشش درباره بزرگ‌تر بودن هیپوکامپ در مغز رانندگان تاکسی لندن برنده این جایزه شد، اما نگران بود که پذیرش آن به شهرت علمی‌اش آسیب بزند و به‌صورت بی‌صدا رد کرد.
سه سال بعد، مارک آبرا‌هامز، بنیان‌گذار ایگ نوبل، مجددا با مگوایر تماس گرفت و ماهیت جایزه را توضیح داد تقدیر از دستاورد‌هایی که مردم را می‌خنداند و سپس به فکر وا می‌دارد. مگوایر این بار پذیرفت و در راه مراسم، راننده تاکسی‌اش از شنیدن خبر هیپوکامپ بزرگ‌ترش آنقدر خوشحال شد که کرایه را نگرفت.
مگوایر می‌گوید این جایزه توجه عمومی به کارش را چندان افزایش داد که خبر‌ها در صفحات اول روزنامه‌ها قرار گرفت و مردم خواستار شنیدن توضیحات او شدند. او همچنین به خاطره‌ای اشاره کرد که در مراسم معرفی برندگان، تنها درباره رانندگان تاکسی سوال پرسیده شد، نه از برندگان نوبل دیگر حاضر در جلسه.
آبرا‌هامز این جوایز را در سال ۱۹۹۱ پس از سال‌ها جمع‌آوری پژوهش‌های عجیب در مجله نتایج غیر‌قابل تکرار تأسیس کرد. او می‌گوید ابتدا واکنش جامعه علمی متفاوت بود، اما ایگ نوبل برای آسیب زدن به اعتبار دانشمندان نیست؛ امسال بیش از ۹۰۰۰ نامزد ثبت‌نام کرده‌اند که نشان‌دهنده رشد اعتبار آن است.
چندین برنده ایگ نوبل معتقدند این جایزه با فراهم کردن مخاطب گسترده‌تر، حرفه آن‌ها را ارتقا داده و انگیزه تعامل با مردم را افزایش داده است. در ادامه داستان‌های برخی از این محققان را مرور می‌کنیم.
مرد اردکی
کیس مولیکر، پرنده‌شناس موزه تاریخ طبیعی روتردام، در سال ۱۹۹۵ شاهد اولین مورد ثبت‌شده نکروفیلی در اردک‌ها شد. او شش سال بعد نتایج را منتشر کرد و در سال ۲۰۰۳ برنده ایگ نوبل شد. مولیکر می‌گوید پس از دریافت جایزه، مقاله‌اش خوانندگان فرا‌وانی یافت و مردم مشاهدات جالب حیوانات را برایش فرستادند؛ او اکنون مجموعه عظیمی از این موارد دارد.
این جایزه مولیکر را به مرد اردکی معروف کرد و او کتابی با همین نام منتشر کرد. در سال ۲۰۱۳ سخنرانی تد با عنوان چگونه یک اردک مرده زندگی من را متحول کرد ارائه داد. از آن زمان بخش بزرگی از عمرش را به ارتباط علم اختصاص داده و اکنون به عنوان مدیر موزه روتردام در کمیته انتخاب برندگان ایگ نوبل فعال است.
مولیکر از برندگان محبوبش دو محقق اشاره می‌کند که با پوشیدن لباس خرس قطبی، واکنش گوزن‌های شمالی را در قطب شمال تست کردند. او می‌گوید وقتی به آن‌ها زنگ زدم، از خوشحالی جیغ کشیدند؛ این همیشه اتفاق می‌افتد.
آزمایش‌های شب جمعه
آندره گیم، فیزیکدان دانشگاه منچس‌تر، تنها فردی است که هم نوبل فیزیک (۲۰۱۰ برای گرافن) و هم ایگ نوبل را برنده شده. ایگ نوبل او یک دهه قبل برای معلق کردن یک قورباغه با آهنربای ۱۶ تسلا در دانشگاه رادبود هلند اهدا شد. قطره آب معلق در می‌دان مغناطیسی همکاران را شوک کرد، زیرا قوانین مغناطیس را نقض می‌کرد.
این آزمایش پایه کشف‌های بعدی شد و نهایتا با قورباغه‌ای کوچک که بی‌ضرر ماند، به پایان رسید. گیم در ابتدا از پذیرش جائزة تردید داشت و با همکارش مایکل بری مشورت کرد. او بیش‌تر درباره قیمت علمی کنجکاوی که منجر به ایگ نوبل شد صحبت می‌کند. چند سال بعد، گیم و کنستانتین نووسلوف با نوار چسب روی گرافیت، لایه تک‌اتمی گرافن را جدا کردند که پایه نوبل مشترک آن‌ها شد.
گیم و مگوایر تنها کسانی نبودند که تردید داشتند. آبرا‌هامز و تیمش ماه‌ها قبل از مراسم به‌صورت محرمانه با برندگان احتمالی تماس می‌گیرند و فرصت پذیرش یا رد را می‌دهند. جایزه‌ها توسط برندگان نوبل واقعی اهدا می‌شود تا برداشت آسیب‌رسانی از بین برود.
اما همه راضی نبوده‌اند. اریک توپول، متخصص قلب کالیفرنیا، جزو ۱۰۰۰ نویسنده مقاله‌ای بود که برنده ایگ نوبل ادبیات ۱۹۹۳ شد. او می‌گوید آن مطالعه بزرگ‌ترین آزمایش سکته قلبی تاریخ با ۴۰ هزار شرکت‌کننده بود و نباید نادیده گرفته می‌شد. توپول معتقد است نام ایگ نوبل با برندگان جدید هم‌سو نیست و آبرا‌هامز هم موافق است با نگاه به گذشته، می‌خواستم نام دیگری انتخاب می‌کردم.
دویدن روی آب
در دو دهه اخیر جوایز بیش‌تر به پژوهش‌های سبک‌تر تعلق گرفته. آلبرتو می‌نتی، بیومکانیک‌دان دانشگاه می‌لان ایتالیا، برنده ۲۰۱۳ شد. او با مدل‌سازی از مارمولک باسیلیسک و کشیم غربی که روی آب دویدند، محاسبه کرد که انسان می‌تواند روی آب ماه (با ۱۶ درصد گرانش زمین) ب دوید. آزمایش با مهارکننده و باله‌های کوچک روی پای شرکت‌کننده در استخر، این نظریه را تایید کرد.
سال بعد آبرا‌هامز به می‌نتی زنگ زد. او با مشورت همکاران، پذیرش را تصمیم گرفت. می‌نتی می‌گوید بیش‌تر نظرات بسیار مثبت بود.
طنز همچنان در قلب ایگ نوبل است. جائزة فیزیولوژی ۲۰۱۴ به گروه‌ی رسید که کشف کرد بسیاری از پس‌تانداران می‌توانند از طریق مقعد تنفس کنند. ریو اوکابه، نویسنده اصلی از دانشگاه پزشکی توکیو، می‌گوید این پژوهش پاسخ به نیاز ناشی از کووید-۱۹ برای روش تنفسی جایگزین بود. او از برنده شدن فخر می‌کند و معتقد است این جایزه موتور تحقیقات آینده خواهد بود.
ایگ نوبل از سه دهه پیش تا امروز مسیر درازی طی کرده؛ از زمانی که دانشمندان از آن محتاط بودند، تا امروز که مورد استقبال بسیاری قرار گرفته. می‌نا لیونز، برنده ۲۰۱۴ به همراه همکاران برای پژوهش درباره ویژگی‌های شخصیتی بیدار‌های دیرهنگام، می‌گوید این بهترین شگفتی دوران تحصیلی من بود. او اضافه می‌کند ایگ نوبل علم را محبوب می‌کند و یکی از معتبر‌ترین جوایز آکادمیک در رشته من است؛ امیدوارم نسل‌های جوان را به سمت علم بکشد.