تحقیقات جدید: بی‌حوصلگی ناشی از ناسازگاری سطح تعامل ذهنی است

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که بی‌حوصلگی با سلامت روان ارتباط تنگاتنگی دارد. وقتی فرد بی‌تاب است یا حس بی‌حوصلگی را تجربه می‌کند، باید وضعیت سلامت روان خود را رصد کند.

در لحظات بی‌تابی، رفتار‌هایی از فرد سر می‌زند که چندان مطلوب نیستند. مهم‌تر از آن، حس بی‌حوصلگی کارایی را در محیط کار، تحصیل و حتی خانه کاهش می‌دهد.

بی‌حوصلگی حالتی است که همه ما در شرایط مختلفی تجربه می‌کنیم، اما برخی افراد نسبت به دیگران بیش‌تر مستعد بی‌تابی هستند.

مطالعات در مورد بی‌حوصلگی حاکی از آن است که انسان زمانی بی‌تاب می‌شود که سطح تعامل و درگیری او با فعالیتی که انجام می‌دهد، هم‌سازگاری نداشته باشد.

بی‌حوصلگی

بسیاری از مردم به طور مداوم به دنبال تازگی و شوق هستند. ما جستجو و کشف می‌کنیم، اگر خلاقیت داشته باشیم اثری خلق می‌کنیم و ردی از خود باقی می‌گذاریم. در عین حال، همه ما لحظاتی از کسالت و بی‌حوصلگی را تجربه می‌کنیم.

ممکن است در یک جلسه طولانی کاری، یا در کلاس درسی که علاقه‌ای به مباحث آن نداریم، یا در یک بعدازظهر طولانی تابستانی حوصله‌مان سر برود. این حس چندان غیر‌طبیعی نیست.

اما پیامد‌های بی‌حوصلگی که بلافاصله فرد را درگیر می‌کنند، اثرات خوشایندی ندارند. بی‌حوصلگی می‌تواند بی‌قراری، خشم، عدم کارآمدی و حتی حس ناامیدی را به وضوح نشان دهد.

وقتی فرد به طور مکرر در دام بی‌حوصلگی می‌افتد و همیشه بی‌تاب است، قطعا سلامت روان او دچار آسیب می‌شود. اضطراب و افسردگی، موفقیت کمتر در مدرسه یا کار و روابط اجتماعی نامناسب تدریجا خود را نشان می‌دهند.

تکرار بی‌حوصلگی پتانسیل دارد که افراد را به سمت سوءمصرف مواد، ناهنجاری‌های رفتاری و نقض برخی قوانین سوق دهد. همین پیامد‌ها و توانایی‌های متنوع نشان می‌دهد که کسالت و بی‌حوصلگی پدیده‌ای پیچیده است.

چرا حوصله‌مان سر می‌رود؟

بی‌حوصلگی یک ویژگی است؛ به طوری که برخی افراد بیش‌تر از دیگران مستعد بی‌حوصلگی هستند، یا می‌تواند حالتی موقتی باشد که برای همه پیش می‌آید و دیر یا زود از بین می‌رود.

در ادامه با ما همراه باشید تا ببینیم علم در مورد این حال و هوای پیچیده چه می‌گوید و چه کمکی در تسلط بر آن می‌کند.

بی‌حوصلگی چیست؟

بی‌حوصلگی حالتی ذهنی است که با فقدان علاقه، انگیزه و درگیری با دنیای اطراف خود را نشان می‌دهد. وقتی بی‌تاب هستیم، ممکن است حس بی‌قراری، تحریک‌پذیری و پوچی را تجربه کنیم. همچنین علائم جسمانی مانند خستگی، بی‌حالی و افت انرژی ممکن است ظاهر شوند.

چطور بفهمیم که حوصله‌مان سر رفته است؟

تشخیص اینکه چه زمانی حوصله داریم و کی بی‌تاب هستیم، اولین قدم برای تسلط بر آن است. برخی از علائم رایج بی‌حوصلگی عبارتند از

حس بی‌تفاوتی یا بی‌علاقگی به کاری که انجام می‌دهید

چک کردن مکرر ساعت یا شمارش معکوس دقیقه‌ها

خیال‌پردازی و عدم تمرکز و دقت به محیط اطراف

به تعویق انداختن کار‌ها یا اجتناب از انجام ماموریت‌ها

دچار شدن در فعالیت‌هایی مانند پرسه زدن بی‌مقصد در رسانه‌های اجتماعی

حوصله ندارم

روان‌شناسی بی‌حوصلگی

توضیح عکس تماشای ساعت می‌تواند نشانه‌ای از بی‌حوصلگی باشد

محققان و روان‌شناسان سال‌هاست که در مورد بی‌حوصلگی مطالعه و تحقیق می‌کنند. برخی از تحقیقات بر میل انسان به چیز‌های تازه یا نو تمرکز کرده‌اند.

به عنوان مثال، وقتی افراد تعداد زیادی تصاویر منفی را پشت سر هم می‌بینند، میل شدیدی دارند که عکس بعدی را مثبت انتخاب کنند. همین افراد با دیدن تعداد زیادی تصاویر مثبت پشت سر هم کسل و بی‌تاب می‌شوند، و می‌خواهند عکس بعدی یک عکس منفی باشد.

مطالعه‌ای دیگر نیز نشان داد که افراد بعد از انجام کار‌های تکراری یا داشتن وقت برای استراحت بدون هیچ کاری، خلق و خوی پایین‌تری دارند. با این حال، میل به چیز‌های تازه یا دچار ملال شدن از تکرار، تنها علت بی‌حوصلگی نیست؛ آزمون‌های متعدد دیگری نیز دال بر بی‌تابی حتی با وجود عدم تکرار هستند.

تحقیقات دیگر در همین حوزه دقت را یک جنبه کلیدی بی‌حوصلگی در نظر گرفته‌اند، چون افراد بیش‌تر گزارش می‌دهند که وقتی بی‌تاب هستند، آغاز به خیال‌پردازی می‌کنند و دقت به خود یا اطراف را از دست می‌دهند.

عدم دقت و تمرکز تحقیقات نشان می‌دهند که وقتی افراد دچار بی‌حوصلگی می‌شوند، معمولا با مشکل در دقت روبرو می‌شوند. این به این معناست که در شرایط بی‌حوصلگی افراد نمی‌توانند به خوبی بر روی کار یا فعالیتی که انجام می‌دهند تمرکز کنند و ممکن است به سمت خیال‌پردازی یا سرگردانی ذهنی بروند.

تأثیر بی‌حوصلگی بر دقت این موارد به این مسئله اشاره دارند که نمی‌توان به سادگی تعیین کرد که آیا عدم دقت علت بی‌حوصلگی می‌شود یا اینکه بی‌حوصلگی خود علت ایجاد مشکل در دقت است. این بدان معناست که هر دو حالت وجود دارد و این رابطه پیچیده است.

سطح تعامل و درگیری را درست اندازه‌گیری کنید

بر پایه تحقیقات تازه، چارچوب جدیدی برای درک بی‌حوصلگی مشخص می‌کند که بیش‌تر زمانی بی‌تاب می‌شویم که بین آن چیزی که می‌خواهیم از نظر ذهنی یا شناختی درگیر یک کار باشیم و آن چیزی که واقعا درگیر هستیم، ناسازگاری وجود داشته باشد.

به عنوان مثال، گاهی بی‌حوصلگی هشداری است که می‌گوید نیاز به انجام کاری چالش‌برانگیز‌تر داریم. در أحیان دیگر اگر چیزی بیش از حد سخت باشد، مانند سخنرانی دشوار در دانشگاه، خسته می‌شویم.

محققان برای توضیح ایده خود از کلمه گلدیلاکس استفاده می‌کنند که از داستان معروف گلدیلاکس و سه خرس الهام گرفته شده است. در این داستان، گلدیلاکس به دنبال چیزی است که نه زیاد داغ باشد، نه زیاد سرد، بلکه در دمای مناسب باشد. به همین ترتیب، در عرصه تعامل و درگیری، این مفهوم به جستجوی یافتن سطح بهینه‌ای از تعامل است که نه بیش‌تر از حد تحریک‌کننده باشد و نه منفعل و کسل‌کننده.

نویسندگان تحقیق توضیح می‌دهند که وقتی افراد حس بی‌حوصلگی می‌کنند، این نشانه‌ای است که مشخص می‌کند آن‌ها به سطح مساعد از تعامل نرسیده‌اند. بی‌حوصلگی می‌تواند به این معنی باشد که یا فعالیت یا توانایی‌ای که فرد در آن قرار دارد، بیش‌تر از حد آسان و خسته‌کننده است، یا آنقدر دشوار و پیچیده است که فرد نمی‌تواند به راحتی با آن ارتباط برقرار کند.

این موضوع توضیح می‌دهد که چرا برخی افراد بیش‌تر از دیگران دچار بی‌حوصلگی می‌شوند. این تفاوت‌ها ممکن است به عوامل شخصیتی، سطح علاقه یا توانایی‌های قبلی آن‌ها مرتبط باشد.

عکس گاهی برخی چیز‌ها آنقدر سخت و پیچیده‌اند که خسته‌کننده به نظر می‌رسند و برخی چیز‌های دیگر آنقدر آسان که حوصله‌مان را می‌برند.

چگونه ایده‌های علمی درباره بی‌حوصلگی می‌توانند به ما کمک کنند تا آزمون‌ها و تأثیرات منفی بی‌حوصلگی را در زندگی روزمره به حداقل برسانیم؟

چارچوب گلدیلاکس نشان می‌دهد که آزمون‌های ما در مورد چگونگی دلنشین بودن یک کار و می‌زان دلنشینی، در تعیین اینکه آیا خسته می‌شویم یا خیر، بسیار تعیین‌کننده است.

اگر ما واقع‌بین باشیم و بفهمیم که برخی از ماموریت‌ها ساده و تکراری هستند، می‌توانیم بهتر تصمیم بگیریم که چگونه به این ماموریت‌ها روی بیاوریم. این ماموریت‌ها معمولا نیاز به تلاش و تمرکز کمتری دارند.

در مقابل، برخی از ماموریت‌ها پیچیده و چالش‌برانگیز هستند. این نوع ماموریت‌ها نیازمند تفکر عمیق‌تر، توانایی‌های خاص و انرژی بیش‌تری هستند.

با شناخت این تفاوت‌ها، ما قادر خواهیم بود سطح شراکت و تلاشی که برای هر ماموریت نیاز داریم را به درستی تنظیم کنیم. به عبارت دیگر، اگر بدانیم یک ماموریت ساده است، می‌توانیم کمتر تلاش کنیم، در حالی که برای یک ماموریت پیچیده‌تر، باید بیش‌تر تمرکز کنیم و انرژی بیش‌تری صرف کنیم.

جنبه مهم دیگر چارچوب گلدیلاکس این است که درگیری با یک فعالیت بسته به مقصد خاص ما در آن زمان، می‌تواند متفاوت باشد. یک فعالیت فردی و آسایش‌بخش مانند خواندن کتاب می‌تواند بسیار دلنشین باشد، اگر مقصد فعلی شما ریلکس کردن باشد، اما اگر مقصد شما تعامل با افراد دیگر باشد، بسیار کسل‌کننده است. این مشخص می‌کند که آگاه‌ی از اهدافمان و انتخاب فعالیت‌هایی که با آن‌ها هم‌سو هستند، می‌تواند استراتژی خوبی برای کاهش بی‌حوصلگی باشد. حتی وقتی انتخابی در مورد فعالیتی که باید انجام دهیم نداریم، ممکن است راهی وجود داشته باشد که آن را معنادار‌تر کنیم.

نتیجه‌گیری

بی‌حوصلگی بخشی طبیعی از تجربه انسان است، اما می‌تواند باعث کاهش خلق و خو یا تبدیل به رفتار‌های زیان‌ور شود. دهه‌ها پژوهش تلاش کرده‌اند بی‌حوصلگی را درک کنند و نشان داده‌اند که با میل به انجام کار تازه یا افت دقت مرتبط است. یک چارچوب تازه مشخص می‌کند که بی‌حوصلگی سیگنالی است که نشان می‌دهد ما در سطح بهینه تعامل خود نیستیم. این رویکرد نشان می‌دهد که این سیگنال چقدر می‌تواند سودمند باشد. با تشخیص زمان بی‌حوصلگی و درک نکات علمی و نتایج تحقیقاتی در مورد بی‌تابی، می‌توانیم از راهکار‌هایی برای تسلط بر آن بهره ببریم.