چرا تشکیل اشتغال در سرزمین حس نمی شود؟_طلوع شرق

به گزارش خبرنگاراقتصادی خبرگزاری تسنیم, با وجود اظهار آمارهایی از رشد اقتصادی در برخی قسمت‌ها، قسمت قابل توجهی از جامعه هم چنان از نبوده است زمان‌های شغلی کافی رنج می‌برد. این نوشته علتشده تا تعداد بسیاری از کارشناسان اقتصادی و فعالان بازار کار، به این سوال بپردازند: چرا تشکیل اشتغال حس نمی‌شود؟ و آیا رشد اقتصادی به تنهایی برای تشکیل شغل کافی است؟

در سال‌های تازه، دولت‌ها چندین دفعه از «رشد اقتصادی» سخن حرف های‌اند. مطابق گزارش بانک مرکزی، رشد اقتصادی سرزمین در سال قبل به نزدیک به 4درصد رسیده است. اما، نرخ بیکاری رسمی کاهشی بوده است . تعداد بسیاری از افراد شاغل نیز با حالت اشتغال ناقص (کمتر از 44ساعت کار در هفته) یا عدم تطابق شغل با تخصص خود روبه رو‌اند.

برای بازدید تشکیل شغل  رشد اقتصادی شرط ملزوم برای تشکیل اشتغال است، اما شرط کافی نیست. نوع رشد اقتصادی مهم است، نه فقطً عدد آن.اگر رشد اقتصادی فقطً از قسمت‌هایی همانند نفت و گاز یا صادرات مواد خام حاصل شود، طبق معمولً زمان شغلی بسیاری برای عموم جامعه تشکیل نمی‌کند. این نوع رشد «شغل‌بر» نیست. برعکس، رشد در قسمت‌های صنعتی، خدماتی و فناوری اطلاعات می‌تواند هزاران شغل پایدار به همراه داشته باشد.

 رشد بدون سیاست‌های فعال بازار کار بی‌تاثییر است.اگر نظام آموزشی، سیاست‌های حمایتی از بنگاه‌های کوچک، تسهیلات بانکی و قوانین کار همزمان اصلاح نشوند، رشد اقتصادی نمی‌تواند به تشکیل شغل گسترده منجر شود. منفعت‌وری پایین و تکنولوژی فرسوده در تعداد بسیاری از صنایع داخلی، منفعت گیری از تکنولوژی‌های قدیمی علتشده منفعت‌وری پایین باشد و کارفرمایان توان گسترش نیروی انسانی نداشته باشند. در عین حال، به علت نبوده است اندوخته‌گذاری خارجی، توان نوسازی خطوط تشکیل نیز وجود ندارد.

*مشکلات ساختاری بازار کار ایران

 وجود قسمت بزرگی از نیروی کار در مشاغل غیررسمی، نرخ شراکت پایین زنان در بازار کار, مهاجرت نخبگان و جوانان تحصیل کرده از مشکلات ساختاری بازار کار است. مطابق آمارهای رسمی، بیشتر از 30درصد از شاغلان سرزمین فاقد بیمه و قرارداد رسمی می باشند. این حالت نه تنها امنیت شغلی را افت می‌دهد، بلکه نشانه‌ای از ضعف ساختاری بازار کار است.

بنابر این گزارش ,  نرخ شراکت پایین زنان در بازار کارمهم است. زنان با وجود تحصیلات بالا، سهم اندکی در بازار کار دارند. بر پایه داده‌های مرکز آمار، نرخ شراکت اقتصادی زنان در سال 1403تنها نزدیک به 13درصد بوده است.

این چنین مهاجرت نخبگان و جوانان تحصیل‌کرده باید مورد دقت قرار گیرد. زمان‌های شغلی کم، حقوق پایین و نبوده است امنیت شغلی علتشده تا هزاران نفر از جوانان نخبه، به مهاجرت فکر کنند.

 سید مالک حسینی, معاون اشتغال وزارت کار درمورد آمارهای بازار کار در هفته های تازه او گفت: بازدید‌های ما مشخص می کند که در نزدیک به 15 سال قبل، نرخ رشد اشتغال در نزدیک به 2.2 تا 2.3 درصد بوده است که این رقم با در نظر گرفتنِ فعالیتهای نفتی، در نظر گرفته شده است. یعنی ما در این زمان سلانه  متوسط نزدیک به 384 هزار شغل تشکیل کرده‌ایم. اما بر پایه قوانین، مقصد ما تشکیل یک میلیون شغل خالص است که برای دستیابی به آن نیازمند رشد اقتصادی حداقل 8 درصدی هستیم. با رشد اقتصادی 3درصد نمی‌توانیم به تشکیل یک میلیون شغل پایدار در سال امیدوار باشیم. 

وی او گفت: اگر چه ما با یک سال نمی‌توانیم به بازدید دقیق حالتِ بازار کار بپردازیم اما اگر بخواهم آمار سال قبل را دقیق‌تر گفتن کنم، نزدیک به 720 هزار نفر بیمه شده تازه به طور خالص داخل بازار کار شده‌اند. علاوه بر این، نزدیک به 400 هزار فقره تسهیلات اشتغال داده‌ایم که با لحاظ سپس اشتغال 1.2 این تعداد به نزدیک به 500 هزار نفر می‌رسد. به این علت، مجموع افرادی که سال قبل به بازار کار داخل شده‌اند، رسمی و غیررسمی، نزدیک به یک میلیون و سیصد هزار نفر بوده است. این که پایداری این اشتغال چه مقدار است ما در رابطه آن 500هزار مورد نمی‌توانیم سخن بگویید کنیم. ببینید درست است که یک میلیون زمان شغلی تشکیل شده اما نمی‌توانیم دوام آن را سنجش کنیم. 

اما چطور می‌توان اشتغال را «قابل لمس» کرد؟

کارشناسان می گویند تنوع‌بخشی به اقتصاد، اصلاح نظام آموزشی و توانایی آموزی, اندوخته گذاری در زیرساخت های اشتغالزا, تسهیل فضای کسب و کار, سیاست های ملی موثر با اهمیت ترین موارد است.

حمایتاز صنایع کوچک، استارت‌آپ‌ها و قسمت خدمات دیجیتال؛ اصلاح نظام آموزشی و توانایی‌آموزی: آموزش توانایی‌های مورد نیاز بازار کار به جای تمرکز صرف بر مدرک، اندوخته‌گذاری در زیرساخت‌های اشتغال‌زا: همانند حمل‌ونقل، انرژی‌های نو و فناوری اطلاعات، تسهیل فضای کسب‌وکار: افت قوانین دست‌وپاگیر برای کارآفرینان و بنگاه‌های کوچک و  سیاست‌های مالی موثر: اعطای تسهیلات به قسمت‌هایی که پتانسیل اشتغال بالا دارند، همانند گردشگری، کشاورزی دانش‌بنیان و تولیدات داخلی مهم است.

رشد اقتصادی شرط پایه‌ای برای تشکیل اشتغال است، اما اگر این رشد از نوع «شغل‌بر» نباشد، یا با سیاست‌های جامع حمایتنشود، تحول محسوسی در زندگی مردم تشکیل نمی‌کند. برای آنکه «اشتغال حس شود»، باید اقتصاد نه تنها رشد کند، بلکه عدل‌محور، توانایی‌محور و اشتغال‌زا باشد.

انتهای مطلب/