تکنولوژی

دانشمندان صخره‌نگاره‌های مرموز ۱۱ هزار ساله را در جنگل آمازون کشف کردند

با وجود ناآرامی‌های سیاسی و موانع جغرافیایی که دسترسی به این مناطق را برای ده‌ها سال دشوار کرده بود، پژوهشگران کلمبیایی و بریتانیایی با حمایت بزرگان اقوام بومی و متخصصان آئینی موفق شدند ده‌ها هزار اثر هنری را در شش سایت ثبت کنند.

جیمی همپسون، باستان‌شناس دانشگاه اکس‌تر بریتانیا، اظهار کرد من در تمام قاره‌ها با هنر صخره‌ای و جوامع بومی همکاری داشته‌ام، اما هرگز فرصتی نداشتم تا به این نحو از روایت مستقیم بومیان درباره مضامین هنری شاهد باشم.

این صخره‌نگاره‌ها که با رنگ اخره یا گل ماشی ترسیم شده‌اند و قدمت برخی از آن‌ها بیش از ۱۱ هزار سال برآورد می‌شود، صدها نقش انسانی در کنار گونه‌های متنوع حیوانات، گیا‌هان و اشکال هندسی را نشان می‌دهند.

بزرگان بومی و متخصصان آئینی تشریح کردند که این نقاشی‌ها تنها ثبت مشاهدات هنرمندان از محیط زیست نبوده، بلکه روایتی از ارتباطات آئینی با عوالم ماورایی نیز هستند.

این آثار صحنه‌هایی از دگرگونی انسان‌ها به حیوانات و حتی ترکیبات گیاه-انسان را به تصویر می‌کشند.

یک نقش گیاه با پاه‌ایی همانند انسان، همپسون و همکاران، پیشرفت‌های مطالعات صخره‌نگاره، ۲۰۲۴

اسماعیل سیرا، سخنگوی قوم توکانو، درباره نقاشی‌های کشف‌شده در سایتی به نام لا فوگا می‌گوید در این صخره‌نگاره‌ها حیواناتی دیده می‌شوند که در کوه‌های اطراف حیات می‌کنند.

او افزود در این نگاره‌ها مردانی با دو دست مشاهده می‌شوند که در فرهنگ بومی نماد غول‌های ساکن مولوکا (خانه) در جهان معنوی‌اند. همچنین تصویری از شیر پلنگی دو سره وجود دارد که یکی از سرها بر گردن و دیگری به جای دم قرار دارد؛ این موجودات از جهان معنوی هستند.

فرهنگ‌های متنوع آمازون ارواح جنگل را نگهبانان حیات‌وحش می‌دانند. دکتر همپسون و همکارانش در مقاله خود تأکید کرده‌اند شکار موفق، مستلزم مذاکره با این ارواح است.

غارنگاره‌ها در آمازون کلمبیا غارنگاره‌ها در آمازون کلمبیا ۲۰۲۴

برای برقراری ارتباط میان جهان انسانی و غیر‌انسانی، افراد حیوان مورد نیاز خود را با رنگ قرمز بر دیواره‌های سنگی نقاشی می‌کردند. آن‌ها با نماد‌های دیگر، خواسته‌هایی چون باروری را نیز به تصویر می‌کشیدند.

محققان معتقدند برخی حیوانات نماد انسان‌ها هستند؛ برای مثال پلنگ‌ها در باور سنتی به عنوان واسطه میان سه جهان جهان انسانی، جهان ارواح نیاکان و جهان طبیعت عمل می‌کنند.

دکتر همپسون می‌گوید همکاری با بزرگان اقوام بومی به ما امکان می‌دهد تا هنر را از منظر بیرونی بررسی نکنیم و حدس نزده‌یم. ما می‌دانیم که چرا نقوش خاصی ترسیم شده‌اند و چه معنایی دارند. این هنر، هنری مقدس و آئینی است که در چارچوب یک جهان‌بینی آشکار شکل گرفته و در مکان‌های مقدس طبیعت جایگاه دارد.

نتایج این پژوهش‌های نوین در نشریه علمی منتشر شده است.