۱۲ اصل اساسی تشویق کودکان که هر والدینی باید بداند
تشویق کودکان نه تنها آن‌ها را به افراد منظم‌تر، باادب‌تر و موفق‌تر تبدیل می‌کند، بلکه عاملی می‌شود که کودک بتواند کار‌های خوب را از کار‌های بد تفکیک نماید. والدین می‌توانند از روش‌های تشویق متناسب با سن کودک خود بهره‌مند شوند، با شرطی که اصول و باید‌ها و نباید‌های تشویق را نیز رعایت کنند.
تشویق در روانشناسی
استفاده از کلمات و جملات تشویقی برای کودکان می‌تواند ابزاری قدرتمند برای توانمند‌سازی فرزند باشد. تشویق در روانشناسی اهمیت بسیار زیادی دارد و می‌تواند تفاوت‌های زیادی برای کودک به همراه آورد. تشویق کودکانه حتی می‌تواند به فرزند پشتیبانی کند تا بر چالش‌های موجود غلبه کرده و انعطاف‌پذیر‌تر شود.
راهکار‌هایی برای تشویق کودکان
هر کودکی منحصر به فرد است و رفتار‌ها و سلیقه‌های متغیری دارد. انواع تشویق کلامی و عملی می‌تواند به فرزند کمک کند تا بهتر حرکت کند، موفق‌تر باشد و اعتماد به نفس مناسبی داشته باشد. روش‌های مختلف تشویق وجود دارد که با بهره‌گیری از آن‌ها می‌توانید فرزند خود را تشویق کنید. مهم‌ترین و کاربردی‌ترین این راهکار‌ها عبارتند از
علت تشویق کردن کودک را آشکار کنید
اگر می‌خواهید کودکتان را برای مرتب نوشتن تکالیفش تشویق کنید یا برای اینکه در مهمانی اذیت نکرده به او پاداش دهید، حتما علت تشویق و پاداش خود را برای کودک آشکار کنید. برای مثال می‌توانید از جملات تشویقی کلامی بهره بگیرید و بگویید بسیار خوشحالم که تو دختری مرتب و باهوشی هستی و تکالیف‌ات را عالی نوشتی.
هنگامی که کودکان ندانند برای کدام کار مورد تشویق قرار گرفته‌اند، تشویق کردن آن‌ها دیگر سودی ندارد و نمی‌تواند عاملی شود که کودک به سمت انجام کار‌های خوب پیش رود. او حس می‌کند که کار‌ها و رفتار‌های‌اش برای شما مهم نیست حتی اگر درست انجام داده باشد.
از کلی‌گویی دوری کنید
هنگامی که می‌خواهید فرزند خود را تشویق کنید، از کلی‌گویی پرهیز کنید. دقیقا اشاره کنید که چه حرکت و کارکرد او را پس‌ندیده‌اید و مورد تشویق قرار داده‌اید. برای مثال به او نگویید تو پسر خیلی خوبی هستی. این جمله بسیار عامیانه و کلی است و فرزند شما نمی‌تواند تشخیص دهد که کدام حرکت او باعث تشویق شده است.
می‌توانید به او بگویید تو پسر خیلی خوبی هستی چون در مدرسه با همکلاسی‌هایت رابطه خوبی برقرار کرده‌ای یا با خواهرت با مهربانی رفتار کرده‌ای. جزئی‌گویی عاملی می‌شود که فرزند شما متوجه شود کدام رفتارش مورد پسند بوده و مجددا آن را تکرار کند.
تلاش و کوشش را تشویق کنید
همیشه تشویق را فقط برای بهترین کارکرد و کامل‌ترین حرکت فرزند خود در نظر نگیرید. بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که تلاش و کوشش آن‌ها را نیز مورد تشویق و سپاس قرار دهید حتی اگر موفق نبوده باشند. پس فرقی نمی‌کند توانایی‌های آن‌ها درجه یک باشد یا نه، مهم این است که او تمام تلاش و کوشش خود را به کار بسته است.
آن‌ها را ناامید نکنید و برای داشتن انگیزه بیش‌تر، آن‌ها را تشویق کنید.
صادقانه تشویق کنید
کودکان متوجه می‌شوند که چه زمانی شما با آن‌ها صادقانه رفتار می‌کنید. تشویق کودکان باید صادقانه و دور از اغراق باشد. اگر ستایش و تشویق شما اغراق‌آمیز باشد، قطعا آن‌ها اصلا حس نشاط و مورد تشویق قرار گرفتن نخواهند داشت. حتی ممکن است باعث شود فرزندتان خودش را ضعیف ببیند و فکر کند که اصلا خوب نیست و شما برای دلگرمی او این‌گونه رفتار دارید. پس هرگز کار‌های کوچک فرزندتان را به صورت اغراق‌آمیز تشویق نکنید. به همان اندازه و متناسب با حرکت و کارکرد کودکتان پیش بروید.
از تشویق به عنوان ابزاری برای کنترل فرزند استفاده نکنید
این درست است که تشویق کردن بچه‌ها می‌تواند آن‌ها را به سمت انجام کار‌های خوب ببرد. اما به گونه‌ای رفتار نکنید که این‌گونه برداشت شود که آن‌ها را فقط بخاطر کار‌های خوبشان دوست دارید. هنگامی که از تشویق برای کنترل فرزندان خود استفاده می‌کنید، آن‌ها فکر می‌کنند که تایید و خوشحالی شما تنها به کارکرد و نتایج عالی آن‌ها بستگی دارد نه خودشان. در نتیجه احساساتی همانند هرگز خوب نیستم و تلاش برای کمال‌گرایی مفرط در آن‌ها به وجود می‌آید.
برای تشویق کردن از قیاس پرهیز کنید
زمان تحسین و تشویق کردن فرزند خود، از قیاس کردن خودداری کنید. چون این کار به جای انگیزه دادن به آن‌ها برای تلاش بیش‌تر، می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. هنگامی که فرزند خود را با دیگران مقایسه می‌کنید و آن‌ها را به علت برتر بودن نسبت به دیگران می‌ستایید، در برابر ناکامی‌هایی که ممکن است در آینده تجربه کنند، آسیب‌پذیر‌تر می‌شوند. این‌گونه یاد می‌گیرند که خودشان را دائم با دیگران مقایسه کنند. آن‌ها هنگامی که ناکامی می‌خورند، به جای اینکه به نقاط قوت خود نگاه کنند، به این فکر می‌کنند که تا چه حد از دیگران بدتر بوده‌اند.
قیاس در زمان تشویق کودک عاملی می‌شود که کودک انگیزه خود را از دست داده و دائم ناامید و ناتوان‌تر شود.
پس هرگز نگویید تو در بین همکلاسی‌هایت از همه باهوش‌تری. به جای آن بگویید من می‌دانم که تو باهوشی هستی و تمرکز تو برای حل کردن این تکالیف عالی بود. یا نگویید تو هم همانند خواهرت در نقاشی کشیدن عالی هستی. به جای آن بگویید تو در نقاشی کشیدن کارکرد بهتری نسبت به قبل داشتی.
تهیه برچسب‌های تشویقی برای کودکان
شما می‌توانید از راه‌های مختلفی برای تشویق فرزندتان بهره بگیرید. یکی از این راهکار‌ها تهیه برچسب‌های تشویقی برای کودکان است. می‌توانید برای او برچسب‌هایی تهیه کنید و هنگامی که حرکت و کارکرد مساعد داشت یک برچسب به آن‌ها اضافه کنید. سپس برنامه تشویقی کودکان را برای او توضیح دهید.
به او بگویید که هنگامی که تعداد برچسب‌هایش به ده عدد رسید، برای او هدیه می‌خرید. قطعا اصول تشویق کودکان را رعایت کنید و به گونه‌ای رفتار کنید که کودک شما شرطی نشود. برچسب‌های تشویقی می‌تواند انگیزه کودک را برای انجام کار‌های خوب بالا ببرد.
از تشویق کلامی بهره بگیرید
همیشه نیاز نیست که برای تشویق کردن کودک خود هدیه بخرید یا حتما کاری برای او انجام دهید. تشویق کودکان را به هدیه خریدن برای آن‌ها نبندید و آن‌ها را به این روش عادت ندهید. روش‌های مختلفی برای تشویق کودک وجود دارد. حتی در بغل گرفتن کودک نیز می‌تواند یکی از روش‌های تشویق کردن کودک باشد. این‌گونه گاهی اوقات بهتر است از تشویق کلامی و جملات انگیزشی و تشویقی بهره بگیرید.
برخی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین جملات تشویقی برای کودکان عبارتند از
این بهترین رفتاری است که تا به حال داشته‌ای
ممنونم که به سخنان من گوش دادی، تو دختری عالی هستی
تو قوی هستی و حتما موفق می‌شوی
تو بهترین حرکت را در مواجهه با این مشکل داشتی
من به داشتن دختری یا پسری همانند تو افتخار می‌کنم، حتی اگر ناکامی بخوری
اصلا مهم نیست که در مسابقه پیروز نشدی، تو همیشه بهترین هستی.
تشویق کردن کودک را به یک عادت تبدیل نکنید
هرگز به گونه‌ای رفتار نکنید که کودک همه کار‌های خوب را برای تشویق کردن شما انجام دهد. به یاد داشته باشید که اگر اصول تشویق کودکان را رعایت نکنید، تشویق کردن کودک همان اندازه که می‌تواند سودمند باشد، می‌تواند زیان‌آور هم باشد. پس در تشویق کودک خود زیاده‌روی نکنید. دائم او را مورد تشویق قرار ندهید و یا از جملات شرطی همانند اگر این کار را انجام دهی برایت جایزه می‌خرم! استفاده نکنید. همیشه به طور غیر‌منتظره و واقع‌بینانه، دور از اغراق، فرزند خود را تشویق کنید. این کار عاملی می‌شود که تشویق کردن به یک عادت برای کودک تبدیل نشود.
بین حرکت خوب و تشویق کردن فاصله نگذارید
اگر فرزندتان حرکت و کارکرد مساعد داشت، همان موقع او را تشویق کنید. برای مثال ممکن است کودک شما اسباب بازی‌هایش را مرتب کرده باشد، هرگز نگویید وای چه عالی کار کردی، بابایت که اومد می‌گم تشویقت کنم! مسئله مهم و اصل تشویق کودکان این است که تشویق کردن بچه‌ها بلافاصله پس از انجام کار خوب صورت پذیرد و وقفه‌ای بین آن‌ها نباشد.
به وعده‌های خود عمل کنید
هرگز بین گفتار و کارکرد خود فاصله نگذارید. اگر کودکتان را تشویق کرده‌اید کاری انجام دهد و برای او هدیه بخرید، پس از انجام دادن کار به وعده خود عمل کنید. بدقولی و یا دروغ‌گویی را به فرزندان خود آموزش ندهید. اگر به وعده‌های خود عمل نکنید، فرزندتان دیگر به سخنان و یا قول‌هایی که به او می‌دهید، اعتمادی نخواهد داشت. اگر نمی‌توانید برای کودک خود هدیه بخرید، نیاز نیست برای تشویق کردن کودک به او قول دهید. می‌توانید از روش‌های دیگر برای تشویق فرزند بهره بگیرید.
تغییرات کوچک را نیز تشویق کنید
همیشه در جستجوی این نباشید که فرزندتان یک کار بزرگ و عالی انجام دهد و سپس او را تشویق کنید. به جستجوی تغییرات و پیروزی‌های کوچک باشید. کودک خود را در طول فرا‌یند‌هایی که دارد تشویق کنید. هنگامی که او در تلاش است تا پازل بچیند یا در حال مطالعه کتاب است، او را برای فعالیت مثبت خود تشویق کنید. مهم نیست که پازل درست چیده شود یا نه. مهم این است که او تلاش کرده است. اگر به پیروزی‌ها و تغییرات کوچک و مثبت فرزند خود دقت نکنید، عاملی می‌شود که او بیش از اندازه کمال‌گرا شده و دائم به جستجوی انجام دادن کار‌های بزرگ و خارج از توان خود باشد.