راهکار‌های موثر برای رها کردن کودکان از وابستگی به گوشی موبایل

استفاده بیش از حد از تکنولوژی مانند موبایل و تبلت در میان کودکان به یکی از چالش‌های جدی تبدیل شده است. بهره‌برداری صحیح از این ابزار‌ها نیازمند فرهنگ و آداب خاصی است که اغلب نادیده گرفته می‌شود.

بسیاری از والدین در تلاش برای فراهم کردن رفاه بیش‌تر، تمام تمرکز خود را بر خرید این دستگاه‌ها می‌گذارند و فرصت آموزش نحوه استفاده صحیح را از دست می‌دهند. مشکلات زمانی آغاز می‌شوند که خانواده‌ها با عواقب سوءاستفاده مواجه شده و در جستجوی راه‌حل می‌روند.

امروزه اکثر کودکان زمان زیادی را با تبلت و گجت‌های الک‌ترونیکی می‌گذراند و از بازی‌های فیزیکی و حرکتی دور می‌مانند. این امر منجر به اختلالات جسمی، فکری، ذهنی و رفتاری در تعداد زیادی از کودکان شده است.

اگرچه این پیامد‌ها ناشی از عدم آموزش‌های اولیه هستند، اما با شناسایی نشانه‌های وابستگی و به کارگیری راهکار‌های مناسب با توجه به خلقت، سن و شرایط خانواده، می‌توان از بروز خطرات پیشگیری کرد.

در این مقاله به بررسی عوارض مخرب اعتیاد کودکان به گوشی موبایل و ارائه راهکار‌های موثر برای رها کردن آن‌ها از این وابستگی پرداخته شده تا والدین و مراقبین به نتیجه مطلوب برسند.

راه‌های ترک دادن کودک از گوشی

وابستگی شدید برخی کودکان به موبایل و تبلت برای خودشان و خانواده‌هایشان به یک بحران تبدیل شده است. یکی از دلایل اصلی این مسئله، عدم وجود همبازی و همراه مناسب برای بازی‌های کودکانه است. به همین دلیل پیشن‌هاد می‌شود کودکان را به خانه‌های بازی ببرد تا با همسالان خود تعامل داشته باشند. این وابستگی که در روان‌شناسی موبوفیا نام دارد، می‌تواند در بزرگسالان نیز بروز یابد و مشکلات جدی در کار و زندگی اجتماعی ایجاد کند.

بزرگسالان اغلب وابستگی خود را با بهانه‌های کاری توجیه می‌کنند، غافل از اینکه کودکان به دقت رفتار‌های آن‌ها را رصد کرده و الگو می‌گیرند. بنابراین باید به طور جدی با پدیده وابستگی به موبایل و وسایل الک‌ترونیکی مقابله کرد تا از زیان‌های آن پیشگیری شود.

نشانه‌هایی نظیر استفاده از موبایل در ساعات خواب و هنگام غذا، مراجعه مداوم به گوشی بلافاصله پس از بیداری، نگرانی برای شارژ سریع و افزایش ساعات استفاده، می‌تواند هشداردهنده وابستگی باشد.

راهکار‌های متنوعی برای رها کردن کودک از گوشی وجود دارد که با توجه به روحیات کودک می‌توان از آن‌ها بهره برد. در ادامه به برخی از این راهکار‌ها اشاره می‌شود.

یکسان‌سازی الگوی رفتاری والدین در ربط با کودک

یکی از توصیه‌های مهم روانشناسان، یکسان‌سازی الگوی رفتاری والدین در مواجهه با کودک است. اگر والدین بر برنامه‌ای خاص برای کودک توافق کرده‌اند، باید از نظرات یکدیگر حمایت کرده و آن را تقویت کنند. حتی در صورت اختلاف نظر، بهتر است در حضور کودک از مخالفت خودداری کنند، زیرا کودک می‌تواند از شکاف بین والدین سوءاستفاده کرده و خواسته‌های خود را تحمیل نماید.

اختصاص نقش کاملا مثبت یا منفی به یکی از والدین کار ناصوب است. بهتر است والدین در تعیین قوانین و محدودیت‌ها هماهنگی داشته باشند تا از دور زدن این قوانین توسط فرزندان پیشگیری شود.

وضع قوانین و مقررات و مراعات آن توسط همه اعضای خانواده

یکی از راهکار‌های موثر در رها کردن کودک از گوشی، تعیین قوانین و مقررات برای استفاده از این دستگاه‌هاست.

بهتر است در جلسات خانوادگی ساعات مشخصی برای استفاده از دستگاه‌های الک‌ترونیکی تعیین و به عنوان قانون تصویب شود؛ مثلا استفاده از موبایل در زمان خواب، سر میز غذا، هنگام رانندگی و در ماشین ممنوع اعلام گردد.

نکته مهم این است که همه اعضای خانواده، به ویژه بزرگسالان، باید در اجرای این قوانین پیشقدم باشند تا کودکان مفهوم ممنوعیت و احترام به قوانین را به درک برسند.

استفاده از برنامه‌های جانشین به جای گوشی

یکی از دلایل وابستگی کودکان، سرگرمی‌ها و بازی‌های موجود در گوشی است. بنابراین باید برای اوقات فراغت کودک برنامه‌ریزی کرده و توجه او را به فعالیت‌های مورد علاقه دیگر معطوف کرد.

ورزش، بازی‌های خلاقانه و فکری، مطالعه کتاب، قصه‌گویی، نقاشی، بازی با اعضای خانواده و همسالان، و بهره‌گیری از فضا‌های تفریحی کودکان از جمله جایگزین‌های موثر برای کاهش وابستگی به گوشی هستند.

صبر و شکیبایی تا حصول نتیجه کامل اجرایی شدن قوانین

تنظیم قوانین برای کاهش ساعات استفاده از گوشی باید با در نظر گرفتن خلقت و می‌زان وابستگی کودک انجام شود. نمی‌توان انتظار داشت کودکی که ساعت‌ها با گوشی می‌گذراند، ناگ‌هان این عادت را رها کند. از آنجا که عادت‌ها با تکرار شکل می‌گیرند، ترک آن‌ها نیز باید تدریجی و قدم‌به‌قدم باشد.

بنابراین والدین باید با صبر و شکیبایی، با توجه به شرایط کودک، مقرراتی قابل اجرا برای کاهش ساعات استفاده از گوشی تدوین کنند.

استفاده از اپلیکیشن‌های دارای محدودیت زمانی و دسترسی به این‌ترنت

یکی از راهکار‌های مدیریت بهتر، نصب اپلیکیشن‌هایی است که با ایجاد محدودیت در بخش‌های مختلف موبایل، تبلت یا زمان دسترسی به این‌ترنت، نظارت والدین را آسان می‌کند.

به این ترتیب گوشی پس از گذشت زمان مشخص، دسترسی کودک به این‌ترنت، اپلیکیشن‌ها و بازی‌ها را مسدود می‌کند.

عدم استفاده از گوشی و تبلت در سیستم پاداش‌دهی و مجازات

پیشن‌هاد می‌شود والدین از زمان گذراندن با گوشی به عنوان ابزاری برای پاداش یا مجازات استفاده نکنند. این کار ارزش گوشی را در نظر کودک بالا می‌برد و او را به چسبیدن بیش‌تر به آن ترغیب می‌کند.

اعطای مسئولیت به فرزندان

پیروزی در بازی‌ها و تکمیل مراحل یکی از لذت‌هایی است که کودک را به گوشی یا رایانه وابسته می‌سازد.

والدین می‌توانند با واگذاری مسئولیت‌های متناسب با توان کودک، و تشویق او در هر مرحله، ضمن نشان دادن محبت و توجه، کودک را از لذت موفقیت و پیروزی لذت ببرند و حتی برای این تلاش‌ها پاداش در نظر بگیرند.