>> چرا کارگران و کارمندان برای شغل دوم و سوم تلاش میکنند

>> چرا کارگران و کارمندان برای شغل دوم و سوم تلاش میکنند؟ تحلیل هزینههای زندگی و تورم >> افزایش بیوقفه هزینههای زندگی، نرخ بالای تورم و کاهش مداوم قدرت خرید، مهمترین دلایل روند رو به رشد چندشغله شدن در میان کارگران و کارمندان ایران هستند. بخش قابل توجهی از جامعه کار با درآمدهای فعلی قادر به تامین نیازهای اساسی زندگی نیستند و برای جبران این خلأ درآمدی، به دنبال فرصتهای کاری اضافه میگردند.

حقوق و دستمزدهای جاری در بسیاری از موارد پاسخگوی حداقل هزینههای خانوار نیست و این ناکافی بودن، نیروی کار را به سمت جستجوی شغلهای دوم و سوم سوق میدهد. علاوه بر فشارهای اقتصادی، ناپایداری شرایط معیشتی و ترس از بیکاری ناگهانی، انگیزه دیگری برای داشتن منبع درآمد جایگزین محسوب میشود.

قشر دیگری نیز با اهداف خاصی مانند خرید مسکن، خودروی شخصی یا تأمین هزینههای تحصیل فرزندان، وارد بازارهای پرریسک نظیر ارزهای دیجیتال، بورس و دلالی شدهاند تا با ریسکپذیری، درآمد جانبی کسب کنند.

روند افزایش مخارج خانوار در سالهای اخیر بر اساس آخرین گزارش رسمی مرکز آمار ایران مربوط به سال ۱۴۰۱، میانگین هزینه ماهیانه هر خانوار به ۱۱ میلیون و ۴۲۹ هزار تومان رسیده بود، در حالی که میانگین درآمد ماهیانه ۱۳ میلیون و ۹۱۳ هزار تومان اعلام شد. با عدم انتشار گزارش بهروز برای سال ۱۴۰۲، محاسبات بر پایه نرخ تورم ۴۱ درصدی سال ۱۴۰۲ و ۳۲ درصدی سال ۱۴۰۳ انجام شده است.

مقایسه شش ساله نشاندهنده شکاف رو به گسترش بین درآمد و هزینه است. در سال ۱۳۹۷ هزینه متوسط ماهیانه سه میلیون و ۲۷۷ هزار تومان بود که در سال ۱۴۰۱ به ۱۱ میلیون و ۴۲۹ هزار تومان و برآورد سال ۱۴۰۳ به ۲۱ میلیون و ۲۷۲ هزار تومان رسیده است.

در طرف مقابل، درآمد متوسط از سه میلیون و ۶۳۴ هزار تومان در ۱۳۹۷ به ۱۳ میلیون و ۹۱۳ هزار تومان در ۱۴۰۱ و تخمیناً ۲۴ میلیون و ۹۶۰ هزار تومان در ۱۴۰۳ افزایش یافته، اما سرعت رشد هزینهها همچنان چالشبرانگیز باقی مانده است.

سال میانگین درآمد ماهیانه میانگین هزینه ماهیانه ۱۳۹۷ ۳ میلیون و ۶۳۴ هزار تومان ۳ میلیون و ۲۷۷ هزار تومان ۱۳۹۸ ۴ میلیون و ۵۰۸ هزار تومان ۳ میلیون و ۹۵۳ هزار تومان ۱۳۹۹ ۶ میلیون و ۲۲۳ هزار تومان ۵ میلیون و ۱۷۸ هزار تومان ۱۴۰۰ ۹ میلیون و ۳۶۸ هزار تومان ۷ میلیون و ۷۰۸ هزار تومان ۱۴۰۱ ۱۳ میلیون و ۹۱۳ هزار تومان ۱۱ میلیون و ۴۲۹ هزار تومان ۱۴۰۲ (برآورد) ۱۸ میلیون و ۹۱۰ هزار تومان ۱۶ میلیون و ۱۱۵ هزار تومان ۱۴۰۳ (برآورد) ۲۴ میلیون و ۹۶۰ هزار تومان ۲۱ میلیون و ۲۷۲ هزار تومان سهم مسکن از بودجه خانوار مخارج غیرخوراکی شامل مسکن، پوشاک، آموزش و حملونقل، معمولاً ۷۰ تا ۸۰ درصد کل هزینههای خانوار را تشکیل میدهد.

مسکن به عنوان سنگینترین مورد، فشار اصلی را بر دوش خانوارها میگذارد. بر اساس نرخهای آگهیهای آنلاین در مرداد ۱۴۰۳، متوسط قیمت هر متر مربع مسکن در تهران به حدود ۱۱۷ میلیون تومان رسیده است. خرید واحد ۸۰ متری در تهران در شرایط فعلی نیازمند سرمایهای حدود ۹ تا ۱۰ میلیارد تومان است.

برای مستأجران، اجاره هر متر مربع در تهران ۴۰۰ هزار تومان برآورد شده که یعنی اجاره ماهیانه واحد ۸۰ متری ۳۲ میلیون تومان یا رهن کامل حدود یک میلیارد و ۶۶ میلیون تومان میباشد. راهحل میانه در تهران شامل ۵۳۳ میلیون تومان پیشپرداخت و ۱۶ میلیون تومان اجاره ماهیانه است.

شهر اجاره هر متر (تومان) اجاره ماهیانه ۸۰ متر (تومان) رهن کامل (تومان) رهن + اجاره (میلیون تومان) تهران ۴۰۰ هزار ۳۲،۰۰۰،۰۰۰ ۱،۰۶۶،۰۰۰،۰۰۰ ۵۳۳ + ۱۶ کرج ۲۲۹ هزار ۱۸،۳۲۰،۰۰۰ ۶۱۰،۰۰۰،۰۰۰ ۲۵۰ + ۱۰.۸ شیراز ۲۱۴ هزار ۱۷،۱۲۰،۰۰۰ ۵۷۰،۰۰۰،۰۰۰ ۲۵۰ + ۹.۶ اصفهان ۲۰۰ هزار ۱۶،۰۰۰،۰۰۰ ۵۳۳،۰۰۰،۰۰۰ ۲۵۰ + ۸.۵ مشهد ۱۷۰ هزار ۱۳،۶۰۰،۰۰۰ ۴۵۳،۰۰۰،۰۰۰ ۲۵۰ + ۶.۱ تبریز ۱۶۰ هزار ۱۲،۸۰۰،۰۰۰ ۴۲۶،۰۰۰،۰۰۰ ۲۵۰ + ۵.۳ تحلیل هزینههای خوراکی و غیرخوراکی سهم هزینههای خوراکی از کل سبد خانوار در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد و هزینههای غیرخوراکی در حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد قرار دارد.

هزینه خوراکی ماهیانه که در سال ۱۳۹۷ حدود ۷۸۷ هزار تومان بود، در سال ۱۴۰۱ به ۳ میلیون و ۱۴۰ هزار تومان رسید. با اعمال نرخهای تورم، این رقم برای سال ۱۴۰۲ برآورد ۴ میلیون و ۴۲۸ هزار تومان و برای سال ۱۴۰۳ حدود ۵ میلیون و ۸۴۴ هزار تومان محاسبه میشود. در بخش غیرخوراکی، هزینهها از ۲ میلیون و ۴۸۹ هزار تومان در ۱۳۹۷ به ۸ میلیون و ۲۸۸ هزار تومان در ۱۴۰۱ و برآورد ۱۵ میلیون و ۴۳۷ هزار تومان در ۱۴۰۳ جهش یافتهاند.

این جداول به وضوح نشان میدهند که چرا درآمد اصلی شغل برای بسیاری از کارگران و کارمندان پاسخگوی نیازهای اساسی نیست و آنها را به سمت شغلهای جانبی و یا بازارهای پرریسک رهنمون میکند.

سال هزینه خوراکی هزینه غیرخوراکی کل هزینه درآمد ۱۳۹۷ ۷۸۷،۵۴۱ ۲،۴۸۹،۳۵۰ ۳،۲۷۷،۰۰۰ ۳،۶۳۴،۰۰۰ ۱۳۹۸ ۹۷۹،۴۰۸ ۲،۹۷۳،۷۵۰ ۳،۹۵۳،۰۰۰ ۴،۵۰۸،۰۰۰ ۱۳۹۹ ۱،۳۴۲،۴۵۰ ۳،۸۳۵،۸۱۶ ۵،۱۷۸،۰۰۰ ۶،۲۲۳،۰۰۰ ۱۴۰۰ ۲،۰۵۴،۴۷۵ ۵،۶۵۴،۰۰۰ ۷،۷۰۸،۰۰۰ ۹،۳۶۸،۰۰۰ ۱۴۰۱ ۳،۱۴۰،۰۰۰ ۸،۲۸۸،۶۵۰ ۱۱،۴۲۹،۰۰۰ ۱۳،۹۱۳،۰۰۰ ۱۴۰۲ (برآورد) ۴،۴۲۸،۰۰۰ ۱۱،۶۸۶،۹۹۶ ۱۶،۱۱۵،۰۰۰ ۱۸،۹۱۰،۰۰۰ ۱۴۰۳ (برآورد) ۵،۸۴۴،۵۰۰ ۱۵،۴۲۶،۸۳۵ ۲۱،۲۷۲،۰۰۰ ۲۴،۹۶۰،۰۰۰ >>