ایران در آستانه گردنهای سخت: چالشهای سیاسی

ایران در آستانه گردنهای سخت چالشهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که بیداری استراتژیک میطلبد, سرزمین ایران در حال حاضر در موقعیت خطیری قرار گرفته است و ماههای پیشرو میتوانند به مثابه یک گردنه پرپیچوخم و صعبالعبور برای کشور باشند. تحلیلهای موجود نشان میدهد که تجمع بحرانها در ابعاد مختلف، فراتر از سطح نگرانیهای معمول رفته و اکنون به صورت صدمات محققشده در حال حاضر نمود پیدا کردهاند.

او، احتمال تشدید محدودیتهای صادرات نفت را تقویت کرده است.

این موضوع مستقیماً بر بازار ارز، بودجه و نرخ تورم تأثیر مخرب خواهد گذاشت و پیشبینیهای اقتصادی را برای سال آینده دچار عدم قطعیت میکند.

علاوه بر این، درگیریهای نظامی مستقیم با رژیم اسرائیل در پی وقایع غزه و لبنان، پیامدهای اقتصادی تعیینکنندهای را به همراه آورده است. تحولات استراتژیک در سوریه نیز نه تنها امنیت منطقه را تحت تأثیر قرار داده، بلکه معادله روابط ایران و ترکیه را نیز دچار تغییرات بنیادین خواهد کرد. بحرانهای ساختاری اقتصادی اقتصاد ایران با ناهنجاریهای عمیق روبروست.

ناترازی انرژی در کشوری با دومین ذخایر گاز و چهارمین ذخایر نفت جهان، یک پارادوکس تلخ و عبرتآموز است که نیمی از کشور را حتی پیش از اوج سرما به تعطیلی کشانده است.

آلودگی هوا ناشی از سوختهای کثیف و مدیریت نادرست، به سمت نسلکشی آرام کودکان و سالمندان سوق داده شده است. به موازات آن، فرونشست خاک در پهنههای وسیع جغرافیایی، بुनیات فیزیکی سرزمین را تهدید میکند. کسری بودجه ساختاری، ورشکستگی نظام بازنشستگی و نوسانات مخرب بازار ارز در کنار تورم ریشهداری، تصویر اقتصاد بیثبات و دچار عدم قطعیت را کامل میسازند.

شکافهای اجتماعی و بحران اعتماد افزایش ده میلیونی جمعیت زیر خط فقر در سالهای اخیر، ریشههای پدیدههایی چون اعتیاد، طلاق و ارتقای جرایم را تقویت کرده است. افشاگریهای مکرر درباره فساد در ارکان قدرت در کنار رانتخواریهای نهادینه، اعتماد اجتماعی را به حضیض تاریخی رسانده است. پیمایشها نشان میدهد سرمایه اجتماعی نظام در سطحی بحرانی قرار دارد.

گسست فرهنگی و اجتماعی با نسل جوان، که در سال ۱۴۰۱ هشدارهای جدی داد، همچنان با رویکردهای امنیتی و فیلترینگ روبرو است و آتش زیر خاکستر بمانده است. ریشهیابی جزیرهسازی تصمیمگیری و فقدان مدیریت یکپارچه بزرگترین آفت حکمرانی، وجود تحلیلهای راهبردی متفاوت و اولویتبندیهای متضاد در میان مقامات تصمیمگیرنده است.

مسائل سیاسی-امنیتی، اقتصادی و اجتماعی در جزیرههای جدا از هم پردازش میشوند و رویکردهای سیاسی-امنیتی تفوق سازمانی بر رویکردهای اقتصادی دارند. این ساختار حکمرانی، فاقد کارآیی برای عبور از بحران است و خطاهای محاسباتی راهبردی را به بار میآورد. نظام سازمانی ایران نهادی برای بازبینی یکجا و همزمان تمام این چالشها پیشبینی نکرده است.

عظیم بودن مسائل ایجاب میکند که ابتدا گرهگشایی سیاسی و ارتقای اعتماد اجتماعی فراهم آید تا زمینه اصلاحات اقتصادی مهیا شود. قوه مجریه به تنهایی قادر به برنامهریزی تکقوهای برای حل معضلات اقتصادی نیست، زیرا شوکهای سیاسی خارجی و تناقضات داخلی، تلاشهای فنی را نقض میکنند.

ضرورت بیداری و اقدام فوری سوال حیاتی این است که آیا فهرست این تهدیدات روی میز یک مقام یا نهاد تصمیمگیرنده واحد قرار دارد و برنامهای برای عبور از این گردنه وجود دارد؟ علائم موجود نشاندهنده عدم جدیت لازم در مواجهه با این واقعیات است. مشغله اصلی سیاستمداران، درگیریهای سیاسی داخلی، برکناریها و مسائل حاشیهای مانده، در حالی که کشور در آستانه یأس جمعی قرار دارد.

مردم حق دارند بدانند نظام تصمیمگیری برای مقابله با شرایط مهلک پیشرو چه برنامه عملیاتی دارد. اگر سند و برنامهای وجود دارد، باید به شفافیت اعلام شود. ادامه روند فعلی، جامعه را به سمت پاندمی یأس میراند که عواقب آن ناگوار و غیرقابل کنترل خواهد بود. لحظه تصمیمگیریهای سخت، تلخ اما ضروری فرا رسیده است؛ خواب در حالت سرمازدگی، مرگ قطعی را به دنبال دارد.