حفاری بیسابقه به عمق صدها متر؛ ستان به لبه گوشه زمین رسیدهاند

حفاری بیسابقه به عمق صدها متر؛ ستان به لبه گوشه زمین رسیدهاند, گوشته زمین که میان لایههای سنگی هسته مذاب بیرونی خاکستر را تشکیل میدهد، درحال ساخت ۷۰ درصد جرم و ۸۴ درصد حجم زمین است. اما با وجود نقش بالاستکریدی که در فرآیندهای زمینشناختی دارد، دانشمندان زمان قادر بودهاند سنگهای این لایه مستقیماً نمونهبرداری کنند.

این امر کاملاً قابل درک است، بهویژه اگر توجه داشته باشید ضخامت خاکستر در میانگین بین ۱۴ تا ۱۹ کیلومتر میباشد. خوشبختانه در برخی نقاط دنیا، ضخامت کمتر است و گسلها باعث شده لایه گوشه از شکافها دستیاب شود. یکی از این مناطق، رشتهکوه بین_ آتلانتیک، بهاختصاصی نزدیکی کوه زیرآبی آتلانتیس است.

در یک חלק جنوبی آن منطقه به نام محله گمشده قرار دارد؛ میدان آبفش گرمابایی که مایعات خروجی آن زیاد قلیایی و سرشار از هیدروژن، متان و ترکیبات کربنی دیگر است. ویژگیها باعث شده این منطقه نامزدی جذاب برای بررسی نحوه شکلگیری حیات اولیه زمین باشد. افزون بر این، در اینجا سنگ گوشهای وجود دارد که با آب دریا در واکنشی به نام سرپانتینیزاسیون تبدیل میشود؛ فرآیندی که ساختار سنگ را تغییر میدهد و ظاهر سبز مرمری میدهد.

در ماه مه سال ۲۰۲۳، ۸۰۰ متر دورتر از این میدان، اعضای_ بینالمللی اکتشاف اقیانوسی (IODP) با بهره کردن از کشتی تحقیقاتی JOIDES، موفق شدند نمونه عمیقترین اخذ شده از گوشه زمین را به دست بیاورند، اگر چه هدف اصلی مأموریت، حفاری تا این عمق نبوده است.

۱۲۶۸ متری به شد ژان لیسبیرگ، پترولوژیست دانشگاه کاردیف و یکی از نویسندگان مقاله، توضیح داد ما فقط برنامهریزی کرده بودیم که تا عمق ۲۰۰ متری حفاری کنیم، چون قبل از این فردی قادر نبوده بود در سنگ گوشه به عمق بیشتری برساند. حفاری آنقدر آسان پیش رفت که سرعت پیش رفت سریعتر از معمول بود.

در نهایت، تیم توانست تا عمق خیرهکننده ۱۲۶۸ متری حفاری کند و تنها به دلیل محدود بودن زمان عملیاتی مأموریت متوقف شد. اندرو مککیگ، یکی دیگر از نویسندگان مقاله و از دانشگاه لیدز، گفت که بر اساس تحلیل اولیه، ترکیب این هسته حاوی نوعی پریدوتیت به نام هارزبورژیت است که در تأثیر ذوب سنگ گوشه میسازد. چنین نمونهای شامل سنگهایی به نام گابرو بود که سنگهای آذرین دانهدرشت میشوند.

هر دو این سنگ در ادامه با آب دریا واکنش شیمیایی داده و ترکیب خود را تغییر دادهاند. هرچند هسته زمانی بیسابقه برای شناخت بیشتر از گوشه و زیرلایه زمینشناختی محله گمشده فراهم کرده است، اما مأموریت موفق نشد چالش بزرگ عبور از ناپیوستگی موهوروچیت را به سرانجام رساند. ناپیوستگی موهوروچیت، یا به اختصار محو، مرز میان و گوشهی دستنخورده نامیده میشود.

مأموریتهای آی امکانپذر در منطقه به آتلانتیس ادامه میدهند، اما متأسفانه این مأموریتها دیگر شامل کشتی JOIDES نخواهند بود؛ چون بنیاد ملی علوم آمریکا تصمیم گرفته است مالی حفاریهای از سال ۲۰۲۴ را متوقف کند، یعنی درست زمانی که دانشمندان در ورود به لایه زمین قرار گرفتهاند، آینده مأموریتهای چنینای حالا در هاله ابهام نهاده شده است.,