محمد صدر: گمان تصویب FATF در مجمع تشخیص با درخواست رسمی رییس‌جمهور
عبدالناصر همتی وزیر امور اقتصادی و دارایی روز پیش از ارائه گزارشی به مسعود پزشکیان رییس‌جمهور در خصوص عادی‌سازی پرونده ایران در گروه کارگری اقدام مالی (FATF) خبر داد که بر اساس دستور رییس‌جمهور، اقدامات ملزم برای از بین بردن محدودیت‌ها و تعلیق اقدامات تقابلی این گروه در چارچوب منافع ملی پیگیری می‌شود. همتی تأکید کرد که این اقدامات با آنچه در رسانه‌ها مطرح می‌شود متفاوت است و تشکیل محدودیت مالی را یکی از اضلاع اثرگذار در تحریم‌های کشور خواند.
دولت عازم پیگیری مجدد پرونده FATF در مجمع تشخیص
مسعود پزشکیان یک ماه پیش در یک دیدار عمومی با اشاره به خواسته عموم صادرکنندگان، صنعتگران و کارآفرینان برای پیوستن ایران به FATF اعلام کرد که پرونده این پیوستن را مجدد به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال می‌کند. سخنگوی دولت فاطمه مهاجرانی نیز در حاشیه جلسه کابینه گفت که این پرونده با هماهنگی مجمع و با مراعات منافع ملی در حال پیگیری است. وی افزود که FATF شامل چهار معاهده است که دو معاهده پالرمو و CFT هنوز بازمانده‌اند و باید در چارچوب مصالح نظام در مجمع بازبینی شوند.
محمدجعفر قائم‌پناه معاون اجرایی رییس‌جمهور نیز اخیرا گفت که نامه بازبینی مجدد پیوستن کامل ایران به FATF به مجمع تشخیص نوشته می‌شود. در پاسخ، دری نجف‌آبادی عضو مجمع تشخیص از نامه دولت اظهار بی‌خبری کرد اما گفت اگر رییس‌جمهور بخواهند، مجمع قطعا بازبینی FATF را مجددا در دستور کار قرار خواهد داد. مجید انصاری معاون حقوقی رییس‌جمهوری نیز تأکید کرد که پیوستن به FATF می‌تواند جهت خنثی کردن تحریم‌های بین‌المللی شود و نظر نهایی در این باره به مسئولیت مجمع تشخیص است. انصاری افزود که دولت آماده همکاری کامل با مجمع است تا بستر لازم برای بازبینی مجدد فراهم شود.
مجمع تشخیص مصلحت نظام چه می‌گوید؟
غلامرضا مصباحی‌مقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام روز پس از نشست خبری پزشکیان گفت که رییس‌جمهور قرار است با مجمع نامه‌نگاری کند تا گفت‌وگوی FATF مجددا مطرح شود. وی با اشاره به عضویت پزشکیان در مجمع اظهار داشت که ایشان در جلسات از FATF دفاع خواهند کرد و مجمع نیز آن را تصویب می‌کند. مصباحی‌مقدم یادآوری کرد که ایران ۳۹ از ۴۱ پیشن‌هاد FATF را اجرا کرده و دو معاهده CFT و پالرمو متوقف مانده‌اند. اظهارات وی نشان‌دهنده تحولی در رویکرد مجمع نسبت به دولت قبلی است. وی در آبان ۱۳۹۸ به خبرگزاری طلوع شرق گفته بود که تصویب لوایح پولشویی باعث می‌شود همه کار‌ها با سپاه پولشویی شود، اما اکنون مواضع او تغییر کرده است.
مصطفی می‌رسلیم عضو دیگر مجمع تشخیص نیز اخیرا گفت که هیچ جلسه‌ای از دو سال پیش در این خصوص نداشته‌اند و اول دولت باید دلایل خود را بگوید. وی مشکل اساسی را فقط تحریم‌ها دانست و گفت اگر تحریم‌ها برداشته شود ما مشکلی نداریم، چرا که خودمان از FATF سخت‌گیر‌تر هستیم.
مخالفان از پیش‌شرط پالرمو تا شرایط غیر‌عادی منطقه
روزنامه کیهان با اشاره به شرایط جنگی، پیوستن به FATF را مانع حمایت مالی از حزب‌الله و گروه‌های مقاومت دانست. ابوالفضل ابو‌ترابی نماینده مجلس گفت FATF ابزاری جنگی در دست دشمن است و پیوستن به پالرمو الزامی است که مجلس هرگز آن را تصویب نخواهد کرد، چرا که با پیوستن به پالرمو، جنبش‌های آزادی‌خواه چون حزب‌الله و حماس به عنوان تروریستی شناخته می‌شوند. علیرضا سلیمی سخنگوی هیات‌رییسه مجلس نیز گفت که لوایح پالرمو و CFT باید از طریق مجلس بازبینی شوند و پیوستن به FATF تصمیمی نیست که تنها توسط دولت گرفته شود. نورنیوز رسانه نزدیک به شورای امنیت نیز نوشت که تلاش برای خروج از لیست سیاه FATF نمی‌تواند گشایش زیادی در تجارت خارجی ایجاد کند و تمرکز بر تشکیل ملی و مراودات با همسایگان اولویت دارد.
محمد صدر عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد مطرح مجدد شدن بازبینی پیوستن ایران به FATF گفت طبیعتا وقتی رییس‌جمهور رسما از مجمع خواستار بازبینی این پرونده باشد، این موضوع در دستور کار بازبینی مجدد قرار می‌گیرد. وی گمان تحول نظر مجمع نسبت به قبل را وجود دارد و فکر نمی‌کند ارتباطی بین توقف دو ساله و نیاز به مطرح مجدد در مجلس وجود داشته باشد. صدر در پاسخ به مواضع مخالفان که پیوستن به FATF در شرایط جاری منطقه مانع حمایت از نیرو‌های مقاومت است، گفت این سخن صحیح نیست و اصلا ارتباطی بین این دو موضوع وجود ندارد. با توجه به تغییرات فضای داخل مجمع و کشور، امکان‌پذیر است اعضا وقتی ببینند دولت اصرار دارد و رییس‌جمهور دفاع می‌کند، رأی مثبت دهند.
حقیقت‌پور پیوستن به FATF مانع حمایت از محور مقاومت نیست
منصور حقیقت‌پور عضو اسبق هیات‌رییسه کمیسیون امنیت ملی مجلس در پاسخ به نمایندگان مخالف گفت که پیوستن به FATF هیچ مانعی برای حمایت‌های ایران از مقاومت ایجاد نمی‌کند. وی یادآوری کرد که ۵ سال است ایران در لیست سیاه FATF است اما حمایت از نیرو‌های مقاومت مانعی نداشته است. حقیقت‌پور با اشاره به سابقه ۱۲ ساله همکاری با سردار سلیمانی در سپاه قدس گفت که هیچ ممانعتی برای الحاق ایران به FATF در جهت حمایت از مقاومت وجود ندارد. وی در پاسخ به محمود نبویان که ادعا کرده بود پیوستن به FATF به معنای تحویل سردار سلیمانی است، گفت که نبویان اگر یک دقیقه کار می‌دانی در مقاومت کرده باشد در این باره سخن بگوید، در غیر این صورت به متخصصان کار را بسپارند.
مسأله مقاومت و FATF
دولت حسن روحانی در آذر ۱۳۹۶ چهار لایحه برای اجرای خواسته‌های FATF به مجلس فرستاد. از ابتدای مطرح شدن این موضوع، یکی از دلایل مخالفان حمایت‌های ایران از نیرو‌های مقاومت بود. محمود نبویان در ۱۳۹۷ ادعا کرد که FATF ایران را موظف می‌کند تراکنش‌های مالی گروه‌های مقاومت را به آمریکایی‌ها تحویل دهد و تعریف تروریسم در FATF شامل حزب‌الله و جریان‌های ضد‌آمریکایی است. اما چهره‌هایی چون منصور حقیقت‌پور و محمد صدر معتقدند پیوستن تداخلی در رویکرد حمایتی ایران ندارد. سعید لیلاز در ۱۳۹۸ نیز تأکید کرد که تصویب لوایح مانع حمایت‌های ژئوپلیتیک ایران از حماس، حزب‌الله و یمن نمی‌شود. تجربه سوریه و عراق نیز نشان می‌دهد که اجرای برنامه‌های FATF مانع روابط با گروه‌های مقاومت نشده است. وب‌سایت پولیتیکو در آگوست ۲۰۲۴ نیز گزارش داد که در FATF اختلاف نظر بر سر تروریستی خواندن حزب‌الله وجود دارد و تنظیم‌کنندگان گزارش لبنان از نام‌بردن مستقیم حزب‌الله خودداری کرده‌اند.
آیا اصول‌گرایان مجلس دوازدهم سدراه تصویب FATF خواهند رفت؟
بر اساس گفت‌وگو‌های اخیر برخی نمایندگان مجلس دوازدهم، صدای مخالفت با تصویب FATF از مجلس بلند شده است. این نخستین بار نیست که نمایندگان مخالف تلاش می‌کنند با بازگرداندن پرونده به مجلس، موضوع را از دست مجمع خارج کنند. در اسفند ۱۳۹۹ محسن رضایی دبیر مجمع از پیشن‌هاد مجلس یازدهم برای بازگرداندن لوایح خبر داد، اما مجمع این درخواست را با استناد به قانون اساسی رد کرد. بیانیه مجلس یازدهم در دوازدهم اسفند ۱۳۹۹ پیوستن به پالرمو و CFT را خطرناک‌ترین قسمت دستورات سیاسی FATF خوانده بود. با توجه به مخالفت قبلی مجمع و مغایرت بازگرداندن لوایح با قوانین، مجلس دوازدهم نیز نمی‌تواند در مورد عودت لوایح کاری انجام دهد، هرچند دست مجلس برای ارایه طرح‌های جدید باز است.